و اما قسمت دوم علت عدم تعبير از امم سابقه مگر بقوم و نحو آن براى اين بوده كه ايمان نياورده بودند چنانچه از مفاد آيات ظاهر مىشود و گرنه بر مؤمنين آنها تعبير به اين لفظ (
الَّذِينَ آمَنُوا )
شده چنانچه حكايت از نوح « ع » ميفرمايد
وَ ما أَنَا بِطارِدِ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ
« 1 » و نيز درباره صالح « ع » ميفرمايد
فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا صالِحاً وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ
« 2 » و درباره هود « ع » مىفرمايد
نَجَّيْنا هُوداً وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ
« 3 » و غير اينها از موارد ديگر و اما قسمت سوم چنانچه متذكر شدهايم خطابات قرآنى اختصاص بمشافهين و موجودين زمان خطاب ندارد بلكه بنحو قضاياى حقيقيه است كه حمل محمول بر موضوع مقدرة الوجود است و لذا شامل جميع مىشود و احتياج بادله اشتراك در تكليف نداريم .
لا تَقُولُوا راعِنا
راعنا صيغه امر از مراعات است و ضمير متكلم مفعول آن است و چنانچه از ظاهر آيه معلوم مىشود مؤمنين هنگام تلاوت آيات و بيان احكام خدمت پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم عرض ميكردند كه مراعات و ملاحظه ما را بفرما و قدرى تأمّل كن تا ما درست بفهميم و ضبط كنيم و يهود از اين كلمهء سوء استفاده نموده و بمعنى ديگرى كه در نظر آنهاست و شتم بود در خطاب به پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم قصد ميكردند و خداوند از گفتن اين كلمه نهى فرمود و امر نمود كه بجاى آن كلمه انظرنا كه به همان معنى است استعمال كنيد كه دست آويز يهود نشود .
و در الاء الرحمن از تبيان شيخ ره از حضرت باقر عليه السّلام روايت كرده
هامش
( 1 ) . سوره هود آيه 29
( 2 ) . سوره هود آيه 69
( 3 ) . سوره هود آيه 58