هستيم و مشايعت و متابعت از ائمه هدى نمىنمايند و يا بهشت و جهنم را قبول داريم ولى اتيان بطاعت و ترك معصيت نمىكنند .
وَ أُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ
اشربوا فعل مجهول از اشراب بمعنى آشاميدن است و چون فاعل آن را ذكر ننمود به كلمه « بكفرهم » وجه آن را بيان نمود تا كسى گمان نكند كه فاعل اشراب اوست ، يعنى اين اشراب عجل در قلوب آنها بواسطه كفرشان است ، و بعضى گفتند مضاف در تقدير است كه اشربوا فى قلوبهم حبّ العجل باشد و معنى اينست كه اينان بواسطه كفر و هوا پرستى چنان در علاقه بگوساله منهمك شدهاند كه گويا گوساله را در اعماق دل آنان داخل نمودهاند چنانچه آب يا مشروب ديگرى در اعماق بدن انسان وارد مىشود .
ولى با اين معنى احتياجى بتقدير مضاف نيست و چنانچه متعارف در السنه است ميتوان گفت او هميشه در دل من است و از دل من بيرون نمىرود ، و اين شدت علاقه را مىرساند كه هميشه محبوب خود را حاضر مىبيند و در خبر است كه «
قلب المؤمن حرم اللَّه و حرام على حرم اللَّه ان يلج فيه غيره
» و نيز در حديث قدسى است «
لا يسعنى ارضى و لا سمائى و يسعنى قلب عبدى المؤمن
» و نيز در حديث است «
ستجدنى عند قلوب منكسرة و قبور مندرسة
» بنا بر اين مفاد آيه اينست كه گويا گوساله را در دلهاى اينان ريختهاند كه اين چنين علاقه مفرط به پرستش آن دارند .
و اگر كسى سير حالات يهود را در تمام ادوار تاريخشان بنمايد تمايل مفرط آنان را بشرك و بت پرستى و گوساله پرستى در مىيابد و حتى در حضور خود موسى و بعد از آن همه تفضل الهى ميگويند
اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ
« 1 »
هامش
( 1 ) . سوره اعراف آيه 134