پرش به محتوای اصلی

اطيب البيان في تفسير القرآن ( فارسى )ج ۱ — صفحه 96

پدیدآورندگان:

ص۹۶

عبوديت در پيشگاه مقدس او فرود ميآورند و يا مأخوذ از و له بمعنى تحيّر است زيرا تمام عقول حكماء و دانشمندان در ذات او متحيّر و سر گردانند و چنانچه گذشت اللَّه اسم است از براى ذات واجب الوجود كه مستجمع جميع صفات كمال است و در كافى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود « من قال يا اللَّه عشر مرّات قيل له لبّيك ما حاجتك ؟ » ( كسى كه ده مرتبه بگويد يا اللَّه به او گفته شود لبيك حاجت تو چيست ؟ ) « الرحمن الرحيم » دو صفتند كه اوّلى دلالت بر عموم رحمت ، و دوّمى بر ثبات و دوام و بقاء رحمت حق مىكند چنانچه ميفرمايد رَبَّنا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً « 1 » و ميفرمايد وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ « 2 » و در دعاى كميل عرض مىكند « اللّهم انى اسئلك برحمتك الّتى وسعت كل شيئى » و اينكه بعضى گفته‌اند « رحمن روزى دهنده است خلايق را در دنيا به شرط جان و رحيم ثواب دهنده است مؤمنين را در آخرت به شرط ايمان » درست نيست بلكه چنانچه در بعض ادعيه وارد شده « يا رحمن الدنيا و الاخرة و رحيمهما » و از آيات قرآن استفاده مىشود ( مانند « إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ » در سورة بقره و « إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ » در سوره حجّ ) خداوند در دنيا و آخرت رحمن و رحيم است و از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود « الرّحمن اسم خاص بصفة عامّة و الرحيم اسم عام بصفة خاصّة » « 3 » ( يعنى رحمن از اسماء خاصّه حق است و اطلاق آن بر غير خدا جايز نيست زيرا احدى غير از ذات حق رحمتش اين اندازه

پاورقی
( 1 ) . سوره مؤمن آيه 7 ( 2 ) . سوره اعراف آيه 155 ( 3 ) . توحيد صدوق