گفتار نخست : قوانين ساخت و استفاده از دارو
ساخت و استفاده از دارو در پزشكى ايرانى قواعد و قوانين بسيارى دارد كه امكان پرداختن به همه آنها در اين گفتار نيست . لاجرم ، به مهمترين اين قوانين كه در كتب اطباى بزرگ آمده اشارت مىكنيم .
1 . قانون هدايت
منظور از قانون هدايت اين است كه هدايت و رساندن خاصيت هر دارو به بدن يا عضوى خاص از آن بر عهده طبيعت مدبره بدن است . حكيم عقيلى مىنويسد :
طبيعت مدبره بدن به اذن خالقها ، جلّ إسمه ، فعل و خاصيت هر يك را به جاى لايق خود مىرساند و از آن ، اين امور غريب و بعيد نيست كه امور دقيقهء خفيهء عاليهء غامضهء بسيار از آن صادر مىگردد ، زيرا كه خليفه عقل و نفس در عالم اجسام است . ( قرابادين عقيلى )
2 . قانون شناخت
مراد از اين قانون آن است كه پزشك بايد انواع غذا و داروهاى مفرد و ويژگىهاى آنها را به خوبى بشناسد . حكيم عقيلى در اين باره مىنويسد :
* دوا يا مفرد است يا مركب . و مفرد البته از مواليد ثلاثه است كه نبات و حيوان و جماد باشند ، و مركب مؤلَّف از اينها ؛ به خلاف غذا كه لامحاله نباتى و يا حيوانى و يا مركّب از اين دو است ، زيرا كه جماد اصلًا صلاحيت غذائيت انسان ندارد كما لا يخفى . ( مخزن الادويه )
* طبيب بايد كه عارف و شناساى ادويه ، يعنى جيّد و ردىء و ترياقى و