تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى در گياه ساپونارين « 1 » ، ساپونارتين « 2 » و ويتكسين « 3 » مشخص شده است [ چونگ يائوچى ] .
خواص - كاربرد
معمولا ريشه و پوست درخت داروست ولى از گلها و تخم آن نيز استفادهء دارويى به عمل مىآيد .
در چين برگهاى گياه را مانند چاى دمكرده و مىخورند و معتقدند كه براى تقويت معده خوب است . جوشاندهء گلهاى آن مدّر است و براى رفع خارش و ساير انواع بيمارىهاى پوستى به كار مىرود . در هند پوست و ريشهء آنكه لعابزا و نرمكننده است ، به عنوان تببر و در موارد اسهال و اسهال خونى و عادت ماهيانه دردناك و سخت تجويز مىشود و از دانههاى گياه براى رفع سرماخوردگى و سردرد مىخورند . اين دارو در چين ، ژاپن و هند و چين مصرف وسيعى دارد . به عنوان دارو در چين از پوست ريشه ، پوست درخت ، ريشهء درخت و گلهاى آن استفاده مىشود .
گلهاى خطمى درختى را معمولا در تير و مرداد وقتى كه كاملا باز شدهاند ، برداشت كرده و در آفتاب خشك مىكنند . دارو كمى شيرين ، مبرّد ، خنككننده و نرمكننده است . پوست ريشه ، پوست درخت و ريشهء گياه براى كمك به هاضمه ضعيف ، رفع آشفتگى ، استفراغ ، و قطع تهوع ، بالا آوردن و اسهال خونى تجويز مىشود [ چونگ يائوچى ] . و براى قطع ترشحات سفيد يا زرد مهبل « 4 » و خونريزىهاى رودهاى [ كاريونه و كيمورا ] . مفيد است .
از پوست آن براى دفع كرم آسكاريد « 5 » [ موزيگ و شرام ] . و رفع انواع ناراحتىهاى رودهاى [ لو و استوارت ] و لوكوره [ ايشى دويا ] استفاده مىشود .
هامش
( 1 ) .Saponarin( 2 ) .Saponaretin( 3 ) .Vitexin( 4 ) .Leukorrhea( 5 ) .Ascarid