2 . گزنه كوچك
به فارسى « گزنه كوچك » و « گزنه يك پايه » و در كتب طب سنتى با نام « انجره صغير » آمده است . به عربى « حرّيق » گفته مىشود . به فرانسوى آن را
Ortie brulante
و
Petite ortie
و
Ortie romaine
و به انگليسى
Smaller - nettle
و
Dwarf stinger
مىنامند . گياهى است از خانوادهء
Urticaceae
نام علمى آن
Urtica L . Urens L .
و مترادف آن
Urtica minor Lam .
مىباشد .
مشخصات
گزنه كوچك يا انجره صغير گياهى است علفى ، خيلى كوچك كه بلندى آن از 5 / 0 متر كمتر است . ساقهء آن كاملا چهارگوشه نيست و زواياى آن كمى پهن و قوسى است . تمام اعضاى هوايى گياه از پرزها و تارهاى بسيار گزنده و سوزان و چسبناك پوشيده شدهاند . برگهاى آن سبز روشن ، متقابل با كنارهء دندانهدار و بيضى شكل است .
در اين گياه گلهاى نر و ماده روى يك پايه قرار دارند و به رنگ سبز روشن يا كمى زرد در طول تابستان و پاييز ظاهر مىشوند .
اين گياه از نظر سرعت انتشار مانند انجره كبير نيست و فقط در باغها و اراضى مزروع مىرويد . در ايران در شمال ايران در گيلان ، مازندران ، گرگان ، بندر گز و ييلاقات اطراف تهران و در آذربايجان ، لرستان ، پشتكوه ، در خوزستان در اطراف بهبهان و در فارس در كمارج ، بوشهر و شيراز مىرويد .
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى وجود فورميك اسيد و نوعى گلوكوزيد قرمزكنندهء پوست و يك آلكالوئيد در گياه تأييد شده است .
خواص - كاربرد
در هند از شيرهء گياه براى تحريك پوست در استعمال خارجى مصرف مىشود . از ريشهء آن به عنوان مدّر و جوشاندهء گياه را به عنوان مدّر ، قابض ، قاعدهآور ، ضد انگل و كرمكش و در موارد التهاب كليه ، وجود خون در ادرار « 1 » ، مفرط بودن خون عادت ماهيانه و ضعف و زردى تجويز مىكنند .
هامش
( 1 ) .Haematuria