ترنجبين
به فارسى « ترنجبين » ، « ترانگبين » و « ترنگبين » گفته مىشود و در حقيقت ترنجبين معرّب ترنگبين است كه در فارسى معمول مىباشد . به فرانسوى
Manne d'hedysarum
و
Manna d'alhagi
و
Manne de perse
و به انگليسى
Manna of hedysarum
و به عربى « ترنجبين » نامند . مادهاى است شيرين از منّها كه به صورت شبنم روى گياه حاج يا خارشتر يا خاربز مىنشيند . گياه خارشتر كه شرح مشخصات كامل آن تحت عنوان خاربز در اين كتاب آمده است درختچه يا بوتهء خارى است از خانوادهء بقولات كه در بيابانها و دشتهاى كمارتفاع ايران مانند خراسان ، تبريز ، زرند ، اطراف قم و بوشهر بهطور خودرو فراوان ديده مىشود . در فصل گرماى زياد و در اواخر تابستان روى برگها و شاخههاى اين گياه قطرات ترنجبين شبها ظاهر مىشود و روستاييان محل صبحهاى خيلى زود قبل از طلوع آفتاب آن را جمعآورى مىنمايند . معمولا در مناطقى كه اين گياه ترنجبين نمىدهد به مصرف تعليف دام ، شتر و بز مىرسد . به همين جهت اين گياه به خارشتر و يا خاربز معروف شده است . البته در مناطقى كه اين گياه ترنجبين مىدهد نيز شتر و بز خيلى دوست دارند از آن تعليف شوند و پروار هم مىشوند ولى شتربانان و چوپانان و روستاييان چون از ترنجبين نفع بيشترى عايدشان مىشود در اينگونه مناطق از چراى گياه خاربز خوددارى مىنمايند و از ساير گونهها كه در همان مناطق مىرويند و ترنجبين نمىدهند نظير
Hedysarum semenowi
براى چراى دام استفاده مىكنند . سابقا مرسوم بود از