چوبك
تعدادى از گياهان هستند كه سابقا از ريشهء آنها به علت داشتن مادهء ساپونين براى شستن و تميز كردن لباس مانند صابون استفاده مىكردهاند . اين گياهان از خانوادهء
Caryophyllaceae
مىباشند . تعدادى از آنها كه به صورت درختچه و داراى ريشهء ضخيمى هستند و بيشتر در ايران مىرويند از جنس
Acanthophyllum
و تعدادى ديگر كه يك ساله و چندساله ولى علفى مىباشند از جنس
Saponaria
هستند كه بيشتر در اروپا مىرويند و تكوتوك از دستهء دوم در ايران نيز ديده مىشود .
بهطور كلى اينگونه گياهان به فارسى در مناطق مختلف ايران با نامهاى « چوبك » ، « چوبك اشنان » و « چوبه » و « آذربو » و در همدان به اصطلاح محلى « اسپرون » و در آذربايجان و در كردستان « چوغان » و در ساير مناطق « فلار » و « گليمشوى » ناميده مىشوند . در كتب طب سنتى با نامهاى عربى آن « غاسول » ، « عرطنيثا » ، « صابونيه » ، « عرطنيثه » ( بيخ گياه ) و « سطرونيون » نامبرده مىشود . به فرانسوى بهطور كلى
Saponaire
و به انگليسى
Soapwort
نامند .
نام علمى چند گونه از درختچههاى اين خانواده كه در ايران در مناطق مختلف مىرويند و سابقا در دهات ريشهء آنها را خشك و آسياب كرده و به جاى صابون مصرف مىكردند ، عبارتاند از :
1 .
Acanthophyllum squarrosum Boiss .
- درختچهء كوچكى است كبودرنگ ، كركدار خزى ، در دامنههاى جنوبى البرز تا جلفا و تبريز ، در اراك ،