تلخ بيان
به فارسى « تلخه » ، « تلخ بيان » ، « تلخ بن » ، « سوفورا » و در مناطق مختلف ايران انواع آن با نامهاى محلى شناخته مىشود كه در مورد هرگونه ذكر خواهد شد . به فرانسوى
Sophora
و به انگليسى
Pagoda Tree
گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء
Leguminosae
تيرهء فرعى
Papilionaceae
داراى گونههاى مختلفى است كه تعدادى از آنها در ايران مىرويند . نام علمى گونههايى كه در ايران مىرويند و گونههاى دارويى معروف دنيا به شرح زير مىباشد :
1 .
Sophora alopecuroides L .
به فارسى « مامكه » و « مامكه سفيد » و « تلخه » گفته مىشود . گياهى است چند ساله تمام اندام گياه از كرك نرمى پوشيده شده است و ساقههاى آن ضخيم و افراشته مىباشد . برگهاى آن مركب زوج هر برگ داراى 12 - 7 جفت برگچه مىباشد . هر برگچه بيضى سبز رنگ است . گلهاى آن سفيد و نخودى رنگ به شكل گروهى از 80 - 60 گل در قسمت انتهاى شاخهء گلدهنده ظاهر مىشود . ميوهء آن نيام و غلاف آن به طول 10 - 7 سانتىمتر كه در آن 10 - 2 دانه قرار دارد .
اين گياه در كرج ، اطراف تهران ، شمال ايران ، خوى ، بلوچستان و تفرش ديده شده است . واريتهاى از آن به نام
S . alopecuroides var tomentosa Boiss .
در بلوچستان با نامهاى محلى « بوزونداك » و « قورزه » و در تفرش به نام « تلخه » شناخته مىشود .