پاك كردن دماغ و انواع سردردهاى سرد و صفراوى و فلج و سرگيجه و وحشت و ماليخوليا و جنون مفيد است . گرد ريوند اگر 50 - 30 سانتىگرم با هر غذا بخورند مانند داروهاى مقوى اثر مىكند و اگر 2 - 13 / 0 گرم حتى تا 4 گرم بخورند مانند مسهل اثر مىكند .
بعضى از اطبا تنها جويدن آن را در دهان و فروبردن آب آن را خيلى مؤثر مىدانند .
ريوند با آب آهكدار و مواد قىآور و دمكردههاى قابض و اسيدهاى غليظ و سوبليمه و سولفات آهن و روى ناسازگار است و از استفاده آنها باهم بايد پرهيز كرد .
تهيهء گرد ريوند طبق كدكس : ريوند چينى را به مقدار مورد نظر گرفته نيمكوب كرده و در گرمخانه با حرارت 40 درجه سانتىگراد مىخشكانند و نرم مىكوبند و از الك مويين ابريشمى نمرهء 120 مىگذارنند و نخالهء چوبى كه باقى مىماند را دور مىريزند كه تقريبا 90 درصد باقى مىماند از اين گرد به عنوان مقوى 5 - 1 دسىگرم و به عنوان مسهل از 4 - 4 / 0 گرم مىتوان مصرف كرد .
تهيه گرد مركب ريوند : گرد ريوند 25 واحد ، منيزى مكلس 75 واحد و زنجبيل 12 واحد . آنها را نرم كوبيده و مخلوط نمايند و از 10 - 2 گرم از اين گرد ميل كنند ، مسهل خوبى است .
حب صابونى ريوند : گرد ريوند 25 دسىگرم ، صابونى طبى 6 دسىگرم ، با مقدار كافى شربت ساده مخلوط كنند و ده حب بسازند و از 5 - 1 حب براى مسهل و تقويت معده بخورند ( روش تهيهء صابون طبى در شرح گياه صبر آمده است ) .
شربت ريوند : ريوند 100 واحد ، آب 500 واحد و قند 1000 واحد . ريوند را نيمكوب كرده و مدت 12 ساعت در آب مىخيسانند و با فشار از پارچهاى گذرانيده با كاغذ صاف مىكنند و صافشده را با قند حل كنند و هربار 32 - 16 گرم از اين شربت بنوشند .
شربت مركب ريوند : ريشهء خشك كاسنى 200 گرم ، برگ خشك كاسنى 300 گرم ، برگ شاهتره 100 گرم ، برگ سرخس نر 100 گرم ، ميوهء كاكنج 50 گرم ، دارچينى 20 گرم ، صندل سفيد 20 گرم ، قند 3000 گرم و آب مقطر به اندازه كافى .
ريوند و دارچين و صندل را نرم بكوبند و 1000 گرم آب با حرارت 80 درجهء سانتى گراد روى آنها ريخته مدت 6 ساعت بگذارند دم بكشد و با فشار از پارچه گذرانيده با كاغذ صاف كنند و در مقابل هر ده واحد از اين مايع صاف شده 18 واحد قند در حالت سردى حل كنند و از طرف ديگر ساير مواد را نرم كوبيده و در 5000 گرم آب
معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 98
مساهمون: حسين مير حيدر
ص٩٨