زبرجد
در سوم سرد و خشك است . كاهشدهندهء قوّهء باه و مصلح آن عسل است .
مقدار خوراك آن تا نيم مثقال و مشابه آن زمرّد است .
زبيب ، مويز
طبيعت آن بهحسب نوع انگور و شيرينى آن متغير است . ( مويز انگورى است كه به درخت شده است ) براى گرممزاجان مضر و مصلح آن سكنجبين و مصرف آب ميوههاى ترش و خشخاش است مضر كليه و مصلح آن عنّاب مىباشد مقدار خوراك آن تا 30 درم و مشابه آن كشمش است .
زراوند ، زراوند طويل
نر و ماده است و نر آن زراوند مدحرج نام دارد . زراوند در سوم گرم و در دوم خشك است . زراوند مدحرج در دوم گرم و خشك است .
زراوند طويل مضر جگر و طحال و مصلح آن عسل است . مشابه آن زراوند مدحرج مىباشد . زراوند مدحرج مضر طحال و مجفف اعصاب و مصلح آن عسل و روغن كدو و بنفشه است . مشابه آن زراوند طويل به وزن آن همراه با نيم وزن آن ريوند چينى است .
زرّافه
خشك در اول و بسيار گرم است . مولد خلط غليظ سوداوى و مضر گرم مزاجان و مزاجهاى ضعيف و مصلح آن خوب پختن آن با پوست خربزه و خوردن آن با روغن است . بهتر است خورده نشود .
زردچوبه ، عروق الصفرا
طبع آن گرم و خشك در سوم است . مضر قلب و مصلح آن ليمو و ترنج