در هيچ نوع شير يا غذاى ديگرى نمىتوان يافت چون تمام اين مواد در اثر حرارت بيش از 50 درجه از بين مىروند .
2 - شير مادر تغييرپذيرى متناسب با نيازهاى طفل دارد به اين معنى كه مثلا در روزهاى اول زندگى چون نوزاد به حفاظت و استراحت بيشتر احتياج دارد شير مادر به صورت آغوز ، فشرده و غليظ بوده و در حجم كم انرژى و مصونيت لازم را برايش فراهم مىكند . يا اينكه اگر نوزاد نارس باشد تركيبات شير مادرش با وضعيت نارسى او همآهنگى خواهد داشت .
3 - وجود عوامل ايمونولژيك يا مصونيت بخش در شير مادر : اين مواد را مىتوان به سه دسته جدا و در عين حال مربوط به هم تقسيم كرد .
الف - حفاظتكنندههاى اختصاصى شير عامل :
گلبولهاى سفيد و انواع مختلف ايمونو گلوبولينهاست .
- گلبولهاى سفيد به تعداد بسيار زياد درصد ميلىليتر مكعب شير از دستجات مختلف سلولهاى حفاظتى مثل لنفوسيتها ، ماكروفاژها و نوتروفيلها تشكيل شده است . اين سلولها در برابر اسيد معده و شيرههاى گوارشى مقاوم بوده و در قسمتهاى مختلف دستگاه هاضمه از رشد و تكثير ميكروارگانيسمهاى بيمارىزا جلوگيرى مىكنند .
- ايمونوگلوبولينها و انواع گوناگون آنها يعنى -
Ige - IgD - IgM - IgG
و از همه مهمتر
SigA
يا ايمونوگلوبولينى كه از سلولهاى دفاعى ترشح مىشود هركدام در زمينهاى و به نحوى مىتواند نوزاد آسيبپذير را از ابتلا به عفونت محافظت كنند .
ب - عوامل ايمونولژيك غير اختصاصى :
مثل لاكتوفرين ، ليزوزيم ، كمپلمانها ، فاكتور بيفيدوس ، لاكتوز پراكسيداز و انترفرون كه نقش و اهميّت مصونيت بخشى هركدام را بايد در كتابهاى اختصاصى و مربوط به شير مادر مطالعه كرد .
ج - عواملى كه در شير مادر به صورت جنبى نقش مصونيتى دارند :
اين تركيبات مختلف و هريك به تنهايى يا توأم با ديگر عوامل مصونيتى شير مادر و يا از مسيرهاى غير مستقيم و جنبى مىتوانند زمينه هاى دفاع شيرخوار را از عوامل بيمارىزاى محيط فراهم كنند . برخى از اين عوامل عبارتند از :
پروستاگلاندينها ، كلسترول ، هورمونهاى خاص مثل هرمن رشد ، هرمن تيروئيد ، هرمن ترميمكنندهى بافت پوستى و مخاطى ، يا لاكتوز زياد شير و پروتئين كم آنكه هريك به نحوى در حفظ سلامت نوزاد مؤثر و سهيم مىباشند .
ازاينرو مىبينيم كه اگر مادر به ديگر مزاياى شير خود بىتوجه بوده و فقط به اين فاكتورهاى يادشده عنايت كند تغذيه نوزادش را با شيرهاى مصنوعى خشك يا شير گاو ، گناه مىداند و هرگز راضى نمىشود نظم طبيعت را به خصوص دربارهى فرزند دلبندش از هم بگسلاند .
دوم : ويژگيهاى مواد تركيبى شير مادر
شير مادر از نظر تركيبات ششگانه مواد غذايى درست ، متناسب با نيازهاى شيرخوار به اين مواد ساخته شده و از سينهى مادر ترشح و خارج مىشود . اين مواد عبارتند از :
1 - شير مادر از نظر مواد پروتئينى و انرژى : يكى از خصوصيات شير مادر نسبت به ديگر شيرهاى مصنوعى يا شير گاو ، پروتئين كم و انرژىزايى كم آن است .
« Low Protein Low CAloric »
اين ويژگى متناسب با رشد آرام و طولانى بودن مرحلهى شيرخوارگى كودك به منظور كسب تجربه و تكامل زمينههاى عاطفى و سازمان پيچيدهى مغزى اوست كه در پناه وجود كافى موادى مثل لاكتوز ، سيستين ، كلسترول و اسيد آمينههاى ديگر صورت مىگيرد و در نتيجه