« اقراء » قرء كه جمع آن قروء باشد به معناى پاكى است و آنكه جمع آن اقراء است به معناى حيض است و با توجه به آنكه در آيهى فوق « قروء » آمده است پس به معناى پاكى زن است . « 1 »
ب : در اسلام چند چيز است كه خبر آن به زنان واگذار شده و گفتار خود زن در اين موارد سند است و آن عبارت است از : عادت داشتن ، پاك بودن و حاملگى « 2 » .
آيهى فوق بدين مطلب اشاره مىكند كه براى زنان جايز نيست كه از اين حق سوء استفاده كرده و بر خلاف واقع سخنى بگويند
وَ لا يَحِلُّ لَهُنَّ أَنْ يَكْتُمْنَ ما خَلَقَ اللَّهُ فِي أَرْحامِهِنَّ
و كتمان مطرح شده در آيه با دو معنا سازش دارد : يكى كتمان فرزند ( پوشيده داشتن خبر حاملگى ) و دوّم مخفى داشتن عادت ماهيانه . « 3 » يعنى زن نبايد خبر حاملگى يا عادت ماهيانه ( حيض ) خود را مخفى بدارد .
احكام :
زنان حق ندارند در زمان عدّه ، ازدواج جديدى بنمايند .
عدّه زنانى كه شوهرانشان از دنيا مىروند چهار ماه و ده روز قمرى است و عدّه زنانى كه طلاق مىگيرند به اين صورت است كه هرگاه مرد با زن نزديكى كرده باشد صبر مىكند تا زن او يك بار عادت ماهيانه شود و در پاكى بعدى او را طلاق مىدهد و از موقع طلاق نيز بايد دو عادت ماهيانه ديگر صبر كنند و در هنگام شروع عادت سوّم ( كه سه پاكى كامل شده است ) از عده خارج مىشود .
يعنى در حقيقت زن به اندازهى چهار عادت ماهيانه ( كه سه پاكى كامل بين آنها بوده است ) صبر مىكند كه با احتساب زمان قبل از عادت ماهيانهى اوّل و با توجه به حدود يك ماه بودن مدت حيض و پاكى زنان مىتوان گفت كه زمانى حدود چهار ماه بين نزديكى شوهر اوّل تا زمان اتمام عدّه مىگذرد . « 4 »
البته با توجه به كم و زياد بودن مدت حيض و پاكى زنان در برخى موارد هم كمتر از چهار ماه مىشود . « 5 »
اسرار علمى و حكمتها :
برخى از مفسران ، پزشكان و صاحبنظران در مورد آيات فوق اظهارنظر كردهاند و حتى مفاد آن را اعجاز قرآن دانستهاند :
1 . دكتر دياب و قرقوز در مورد آيهى اوّل ( عدّهى زنانى كه شوهر آنها فوت كرده ) مىنويسد :
« قطعىترين راه تشخيص حاملگى دو علامت دارد :
حركت جنين و شنيدن صداى ضربان قلب او . امّا ساير علائم از قبيل قطع سيكل ماهيانه ، و يار و غيره ، علائم يقينى نيستند . زيرا بسيارى از بيماريها نيز ممكن است همين عوارض را داشته باشند .
هامش
( 1 ) . ر . ك : تفسير نمونه ، ج 2 ، ص 107 و نيز قاموس اللغة .
( 2 ) . عن الصادق ( ع ) : قد فوض اللّه الي النساء ثلاثة اشياء الحيض و الطهر و الحمل ( نمونه ، ج 2 ، ص 108 ) .
( 3 ) . ر . ك : تفسير نمونه ، ج 2 ، ص 109 .
( 4 ) . البته طبق فتاواى مراجع معظم تقليد در صورتى كه فاصله بين دو عادت ماهيانه زن سه ماه باشد . در آن صورت عدهى زن در طلاق سه ماه است . ( اما اين مورد بندرت اتفاق مىافتد و در حقيقت يك استثناء است ) . ر . ك : رسالههاى عمليه مراجع تقليد ، مبحث طلاق ، عدّهى زنان .
( 5 ) . شايد بتوان گفت كه حكمت تفاوت عدّهى زنان در وفات و طلاق اين باشد : زنانى كه تصميم به طلاق از شوهر دارند قبل از طلاق تا مدتى در حال نزاع و كشمكش هستند . و به طور طبيعى نزديكى صورت نمىگيرد و لذا احتمال حاملگى كمتر است و عدّهى آنان نيز كمتر در نظر گرفته شده است . اما زنان جوانى كه شوهرشان فوت مىكند غالبا زندگى طبيعى خود را تا آخرين روزهاى قبل از فوت شوهر داشتهاند و لذا احتمال نزديكى و حاملگى زيادتر است و از طرف ديگر با فوت شوهر اين زنان بىسرپرست شده غالبا توانايى ادارهى يك كودك را ندارند و لذا احتياط بيشترى لازم است و ازاينرو عدّهى آنان زيادتر در نظر گرفته شده است . البته اينها همه احتمالات در فلسفه و حكمت حكم است و اصل اين احكام تعبّدى است و شايد علل ديگرى داشته باشد .