شهرت روايى تعبير مىكنند . بيشتر فقيهان شهرت روايى را ، جبران ضعف سند مىدانند .
البته از شهيد ثانى « 1 » و سيد محمد عاملى و آية اللّه خوئى « 2 » بايد ياد كنيم كه شهرت را جبرانكنندهء ضعف سند نمىدانند .
علاوهء بر آن ، سند كلينى را علّامه محمد باقر مجلسى ( 1111 ه . ق ) در كتاب شريف مرآة العقول بنا بر قول مشهور ضعيف دانسته است : « ضعيف على المشهور » . « 3 » علّت آن ثقه بودن راوى اوّل آن ، على بن ابراهيم و نيز ابراهيم بن هاشم است . ابراهيم بن هاشم توثيق اصطلاحى نشده ، « 4 » ولى قراين و نشانههايى بر وثاقت او وجود دارد كه روايت او را صحيح دانستهاند . « 5 » عثمان بن عيسى نيز اگرچه واقفى است ، ثقه بوده و بر روايت او مىتوان اعتماد كرد . « 6 » تنها كسى كه وجود او در سلسلهء سند حديث ، سبب ضعف روايت شده ، « 7 » على بن سالم است . او در كتابهاى علم رجال توثيق نشده و مهمل است . « 8 » شيخ طوسى او را از اصحاب حضرت صادق عليه السّلام شمرده ، ولى دربارهء او توضيحى نداده است . « 9 »
علّامه محمد بن على اردبيلى با تتبع در روايات بهدست آورده كه چند راوى از او روايت كردهاند ؛ از جمله يونس بن عبد الرحمن كه از اصحاب اجماع است ، علاوه بر او ، وحيد بهبهانى در تعليقه منهج المقال استرآبادى گفته ، او همان على بن ابى حمزه بطائنى بوده كه به همين جهت علّامه عبد اللّه مامقانى ( 1253 ه . ق ) روايت او را جزء روايتهاى قوى شمرده است . « 10 »
هامش
( 1 ) . الرعايه ، ص 92 .
( 2 ) . مصباح الأصول ، ج 2 ، ص 143 .
( 3 ) . ج 2 ، ص 386 .
( 4 ) . مصطفى تفرشى ، نقد الرجال ، ج 1 ، ص 94 ؛ حسن بن يوسف حلّى ؛ خلاصة الرجال ، ص 4 .
( 5 ) . أحمد اردبيلى ، زبدة البيان ، ص 154 ؛ عبد اللّه مامقانى ، تنقيح المقال ، ج 1 ، ص 37 ؛ محمد تقى شوشترى ، قاموس الرجال ، ج 1 ، ص 337 ؛ سيد ابو القاسم خوئى ؛ معجم رجال الحديث ، ج 1 ، ص 317 ؛ محمد باقر شفتى ، الرسائل الرجاليه ، ص 61 .
( 6 ) . نقد الرجال ، ج 3 ، ص 194 .
( 7 ) . همان ؛ رجال نجاشى ، ص 300 ؛ خلاصة الرجال ، ص 244 .
( 8 ) . محمد بن على اردبيلى ، جامع الرواة ، ج 1 ، ص 581 ؛ نقد الرجال ، ج 3 ، ص 263 .
( 9 ) . محمد بن حسن طوسى ، رجال الشيخ ، ص 247 ، تصحيح جواد قيومى .
( 10 ) . تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 297 .