بهطور خلاصه بيان مىكنيم :
در بعضى از آيات نعمتهاى الهى را بىپايان ، نامحدود و نيز خداوند را رزّاق و داراى قوّت استوار معرفى مىكند :
وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها ؛
« 1 »
اگر بخواهيد نعمتهاى خداى را بشمريد ، نمىتوانيد .
إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ ؛
« 2 »
تنها خدا روزى دهنده و داراى توانايى استوار است .
وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها ؛
« 3 »
هيچ جنبندهاى در روى زمين نيست جز آنكه روزى او بر عهدهء خداست .
بنابراين نعمتهاى الهى فراوان و خداوند هم روزى جنبندگان زمين را بر عهده گرفته است .
امّا اين نعمتها را از چه راههايى شكوفا كنيم و از آنها بهره بگيريم ؟
الف ) تلاش
وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى ؛
« 4 »
و اينكه براى مردم پاداشى جز آنچه خود كردهاند نيست . « 5 »
ب ) پرهيز از گناه به خصوص تقواى جامعه
وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ ؛
« 6 »
هامش
( 1 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 34 و نحل ( 16 ) آيهء 18 .
( 2 ) . ذاريات ( 51 ) آيهء 58 .
( 3 ) . هود ( 11 ) آيهء 6 .
( 4 ) . نجم ( 53 ) آيهء 39 .
( 5 ) . البته در صورتى كه مراد از سعى عام باشد و تلاشهاى دنيوى را نيز شامل شود . « چنانكه گفتيم اين آيات به قرينهء آيات قبل و بعد ناظر به تلاشهاى انسان براى آخرت است ، ولى با اين حال چون بر اساس يك حكم مسلّم عقلى است مىتوان نتيجهء آن را تعميم داد و تلاشهاى دنيا را نيز مشمول آن دانست و همچنين پاداشهاى دنيوى را . . . » ( آية اللّه مكارم شيرازى ، تفسير نمونه ، ج 22 ، ص 553 ) .
( 6 ) . آيهء 96 .