ماليت و عدم ماليت به نظر عرف است و امروزه جسد انسان مانند يك - يك اعضاى او به عنوان مال مبادله مىشود .
2 . نجاست جسد
ممكن است گفته شود كه جسد ميّت نجس است و شىء نجس نمىتواند خريد و فروش شود ، زيرا امام عليه السّلام فرمود :
أمّا وجوه الحرام من البيع و الشراء أو شيء من وجوه النجس ، فهذا كلّه حرام محرّم ؛ « 1 »
امّا خريد و فروشهاى حرام يا چيزى كه به صورتى نجاست دارد ، در شرع حرام است .
اين دليل نيز پذيرفتنى نيست ، زيرا حرمت خريد و فروش اعيان نجس از باب عدم ماليت آنهاست و نه نجس بودنشان و اگر ماليت پيدا كرد دليلى بر حرمت خريد و فروش آنها نداريم ، چنانكه شيخ انصارى در مورد فروش پوست ميته مىفرمايد :
و لكن الانصاف ، أنّه إذا قلنا بجواز الانتفاع به جلد الميتة منفعة مقصودة ، كالاستقاء بها للبساتين و الزرع إذا فرض عدّه مالا عرفا فمجرّد النجاسة لا تصح علّة لمنع البيع ؛ « 2 »
انصاف اين است كه اگر قائل شويم كه انتفاع به پوست ميته جايز است ؛ مثل استفاده كردن جهت آب كشيدن به وسيلهء پوست ميته براى باغها و زراعت ، طورى كه وجود منفعت بهطور عرفى سبب ماليت آن شود ، نجاست علت و مانع از فروش نمىشود .
در مورد پوست و موى خوك نيز همين حكم را جارى مىداند :
هامش
( 1 ) . تحف العقول به نقل از مكاسب شيخ انصارى .
( 2 ) . مكاسب ، ج 5 .