گازهاى شيميائى جنگى
مطالعه و شناسائى اين مواد شيميائى كه بمنظورهاى نظامى در هوا پخش مىشوند از نظر علم سمشناسى و اثر آنها در بدن آدمى اهميت بسزائى دارند . اين مواد گاهى به صورت ابر در هوا پخش مىشوند و گاهى به صورت دود و گاهى به صورت گازهاى بىرنگ و بىبو كه از همه انواع خطرناكترند به كار برده مىشوند . ذيلا چند گروه از اين گازها بطور اختصار شرح داده مىشود .
1 - گازهاى اشكآور : اين گازها سبب تحريك شديد ملتحمه چشم و ريزش اشك و تحريك مخاط بينى و حلق و پوست مىشوند و انسان موقتا نمىتواند جائى را ببيند و بعضى از انواع آنها مانند كلر پيكرين موجب استفراغ مىگردند اما اين گازها آسيب دائمى باقى نمىگذارند .
2 - گازهاى عطسهآور : اين گازها بيشتر از تركيبات آرسنيك مىباشند مانند ( دى فنيل كلرارسين ) اين گازها سبب تحريك مخاط بينى و حلق و گاهى سردرد و استفراغ و ناراحتى شديد مىشوند ولى اثرشان ظرف چند ساعت از بين مىرود و آسيب دائمى باقى نمىگذارند .
3 - گازهاى محرك ريه و خفهكننده : اين گازها همه از تركيبات كلر هستند و به علت تحريك شديد مخاط تنفسى و ورم حاد ريه ظرف چند ساعت موجب مرگ مىشوند كلر اولين گازى بود كه در جنگ جهانى اول بدين منظور استعمال شد . اگر با غلظت زياد به كار رود موجب مرگ بلافاصله مىگردد ولى در غلظتهاى كمتر عوارض ديرتر ظاهر مىشوند و اگر مسموم 48 ساعت زنده بماند شفا مىيابد .
راههاى درمان و كمك به مسدوم عبارتند از استراحت بيمار - فصدوريد - استنشاق اكسيژن تحت فشار .
4 - گازهاى تاولزا : اين مواد به شكل مايع هستند كه مانند ابر در هوا منتشر مىشوند و عبارتند از خردل گوگرددار يا گاز خردل كه اپيريت نام دارد و ديگرى دى كلرودى اتيل