[ و ]
وانيل
VANILLA . PLANIFOLIA
وانيله ( گياهى است از تيره ثعلب )
اين گياه بيشتر در امريكاى مركزى مىرويد و اخيرا در بعضى نقاط ديگر زمين نيز برده شده و پرورش داده مىشود . ميوه درازى دارد كه درازى آن به پانزده سانتيمتر مىرسد .
از اين ميوه مادهاى بنام وانيلين استخراج مىكنند كه مادهاى است معطر و در شيرينىسازى و مرباجات و بعضى غذاهاى ديگر برحسب سليقه طباخ به كار برده مىشود و موجب معطر شدن اين اغذيه مىگردد . ساقه اين گياه به اشياء يا گياهان اطراف خود مىپيچد و از آنها بالا مىرود . اندام مورد نياز اين گياه ميوه آن است و اين ميوه را وانيل مىگويند كه داراى بوى مطبوع و قوى مىباشد و طعم آن مختصرى شيرين است درون ميوه دانههاى كوچك سياه رنگ دارد وانيل داراى مقدارى مواد چرب و مقدارى مواد زرينى و املاح آلى و كانى و مواد معطر است كه مهمترين آنها وانيلين مىباشد اين ماده در آب گرم محلول و در آب سرد كمتر حل مىشود و در روغنها به خوبى حل مىشود مزاج آن را بعضى سرد و خشك و بعضى گرم و خشك دانستهاند علاوه بر مصرف آن در صنعت غذاسازى و قنادى مصرف داروئى نيز دارد و مردم قديم اروپا و امريكا اين ماده را بعنوان مقوى و نيرودهنده قواى تناسلى و ساير اندامهاى بدن به كار مىبردهاند درصورتىكه وانيل مادهاى مضعف و بىحالكننده است و چنانچه به مقدار زياد خورده شود فلجكننده اعصاب و اندامهاى بدن بوده و قواى تناسلى را ضعيف و ميل جنسى را ممكن است به ظاهر و بطور موقت تحريك كند اما در كل تضعيف مىنمايد و بخصوص اگر به تنهائى مصرف گردد .
شيرينىهائى را كه به آنها وانيلين مىزنند . بايد كمتر مصرف كرد و يا همراه آنها مقدارى دارچين و زنجبيل خورده شود تا از مضار وانيلين تا حدودى جلوگيرى به عمل آيد .