* فوفل ، اسپرزه ، صندل سرخ و برگ خرفه را به نسبت مساوى خمير و ضماد كنيد .
* ريشهى هليمون ، گل بنفشه ، گل خطمى ، تخم بزرك سفيد ، كتيرا و گل ارمنى را نرم بساييد ، بعد با آرد جو مخلوط كرده و هربار كمى از آن را با شير گرم خمير و ضماد كنيد .
* شلغم پخته را خوب بكوبيد ، بعد روى پارچهاى پهن كرده و روى آن قرار دهيد و سه بار در طول روز اين كار را تكرار كنيد .
* شيرهى پوارو را بگيريد و با شير و نان خشك ساييده شده يا آرد چاودار خمير و بر آن ضماد كنيد .
* ميوهى زيتون رسيده را نرم بكوبيد و روى آن ضماد كنيد .
* برگ ترشك را بپزيد سپس بكوبيد و بر آن ضماد كنيد .
* پوارو را خرد كنيد ، بعد بپزيد ، سپس با كمى پيه بىنمك خوك آب كرده مخلوط كنيد و روى آن بگذاريد .
* يك پياز بزرگ را كنار آتش يا ميان خاكستر گرم يا داخل فر خوب بپزيد ، بعد آن را له كرده و روى محل تومور يا آبسه ببنديد تا برسد و سر باز كند .
* چند شاخه ريوند چينى را در آب جوش انداخته و به مدت 20 دقيقه بجوشانيد و روزى سه مرتبه كمى از آن را گرم كرده و تا گرم است ضماد گذاريد و آنقدر تكرار كنيد تا سر باز كند .
سر باز كردن آبسهى دهان يا لثه : براى سر باز كردن آبسهى دهان يا لثه بايد 50 گرم برگ ازگيل را در يك ليتر آب سرد 15 دقيقه بجوشانيد ، بعد به مدت 10 دقيقه هم آن را دم كنيد ، سپس آب آن را صاف كرده و در طول روز چند مرتبه در دهان غرغره كنيد .
ضماد منفجركننده : مقل ارزق ، مرمكى ، سكبينج ، انقوزه ، اوشق ، فرفيون ، بيد انجيل خطايى ، شحم حنظل و جاوشير را نرم بساييد ، بعد با زهرهى گاو خمير كرده و ضماد كنيد .
* شنبليله ، گل خطمى ، كتيرا و تخم مرو را نرم بساييد ، بعد با زفت ، موم ، پيه آب كردهى مرغ و خمير ترش مخلوط و ضماد كنيد .
التيام زخم آبسه : براى اينكه زخم آبسه التيام يابد ؛ باقلاى تازهى كوبيده شده را ضماد كرده و يا آرد باقلا را خمير و بر آن ضماد كنيد .
* كاهوى پخته را له كنيد و با كمى روغن زيتون روى آبسه بگذاريد .
* پياز آبپز يا پيازى كه در خاكستر داغ يا در فر يا كنار آتش پخته شده باشد را تا گرم است بر محل آبسه ضماد كنيد .
آبسهى پستان : براى درمان آبسهى پستان بايد هويج خام را ريز رنده كنيد و در گاز يا پارچهى نازك و تميزى بپيچيد و روى آن بگذاريد و روزى سه مرتبه عوض كنيد .
آبسههاى چركى : براى درمان آبسههاى چركى بايد برگهاى ترشك را بپزيد ، بعد كوبيده و بر محل آبسه ضماد كنيد .
* شاخههاى درخت انگور را بسوزانيد تا تبديل به خاكستر شود ، بعد آن خاكستر را در آب ريخته و به مدت 1 ساعت روى آتش ملايم بجوشانيد تا آب آن بسيار كم شود ، سپس صاف كرده و آبش را مرتب روى آبسه كمپرس كنيد .
درمان كورك : اگر دچار كورك شدهايد ، آبليمو و آش آبغوره زياد ميل كنيد و براى درمان آن نيز شاخههاى درخت انگور را بسوزانيد تا تبديل به خاكستر شود ، بعد آن خاكستر را در آب ريخته و به مدت 1 ساعت روى آتش ملايم بجوشانيد تا آب آن به حد اقل برسد ، سپس صاف كرده و مرتب آب آن را روى كورك كمپرس كنيد .
غدهى لنفاوى : علت پيدايش ورم غدد لنفاوى
دائرة المعارف گياه درمانى ايران — صفحة 971
مساهمون: احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
ص٩٧١