است كه از يك رديف سلولهاى منشورى شكل با هستهى دوكى تشكيل يافته و طبقات ديگر اپيدرم يا روپوست را به وجود مىآورد . در بين سلولهاى اين لايه ، سلول جداگانه از نوع ديگرى نيز وجود دارد كه ملانوسيت ناميده مىشود . اين نوع سلولها حاوى رنگدانههاى سياه موسوم به ملانين هستند كه تيرگى رنگ پوست مربوط به آنها است ، به عبارت ديگر مقدار رنگدانهها در افراد سياه و سفيد متفاوت است . در افراد سياه مقدار ملانين ، زياد و در افراد سفيدپوست مقدار ملانين كمتر مىباشد . در اشخاص ( البينيسم ) كه پوست و موى كاملا سفيدى دارند ، نقص يا فقدان ملانين كاملا مشخص است .
2 - لايهى سلولهاى خاردار « 1 » : لايهى خاردار يا لايهى مالپيگى از 5 تا 10 رديف سلول چند سطحى با هستهى مركزى تشكيل شده است كه روى لايهى زايگر قرار گرفتهاند . سلولهاى اين لايه از اطراف خود رشتههايى را خارج مىكنند كه منظرهاى شبيه خار به آنها مىدهند . اين لايه در بعضى از بيمارىهاى پوستى ضخيم مىشود .
3 - لايهى سلولهاى دانهدار « 2 » : اين لايه از سلولهاى كموبيش پهن و روشن به شكل لوزى تشكيل شده است . سلولها در اين لايه مملو از دانه يا ذرات ريز به اندازههاى نامساوى هستند . ضخامت اين لايه در بعضى از بيمارىهاى پوستى زياد و در بعضى ديگر از بيمارىها كم و نازك مىشود .
4 - لايهى پوستهاى يا شاخى « 3 » : سطحىترين لايه از لايههاى چهارگانه در اپيدرم يا روپوست لايهى شاخى مىباشد . سلولهاى اين لايه پهن و بدون هسته مىباشند كه كراتينى شده و تدريجا دچار ساييدگى و بر طرف شدن مىگردند . به اين ترتيب سلولهاى رويى از اين لايه به مرور و به صورت ورقهورقه جدا و از سطح بدن خارج مىشوند . اين سلولها در حقيقت حاوى مواد چربى يا كراتين مىباشند .
ضخامت لايهى شاخى پوست در نقاط مختلف بدن متفاوت است و در بعضى از نقاط مثل پوست كف دست و كف پاها خيلى ضخيم ولى در بعضى نقاط ديگر ، از قبيل پوست زير بغل و پوست پلك چشم و يا پوست بيضهها خيلى نازك مىباشند . در هر حال اين لايه ضخامتى به ميزان 8 / 0 ميكرومتر تا 400 ميكرومتر را به خود اختصاص مىدهد . تعداد لايههاى شاخى پوست كه روى هم قرار گرفتهاند در نقاط مختلف بدن متفاوت است و از 12 تا 20 لايهى سلولى تغيير مىكند . اين لايهها اگرچه در قسمت عميق فشردهتر هستند ولى در قسمتهاى سطحى به صورت فلس يا پولك و به صورت غير متراكم درمىآيند . در هر حال با پوستهريزى و با جدا شدن آنها از بدن ، سلولهاى جوان كه دائما ساخته مىشوند جاى آنها را مىگيرند تا به اين ترتيب لايههاى پوست بتوانند با نظم و ترتيب ساختمان بافتى خود را برقرار سازند .
روپوست يا لايهى سطحى پوست مىتواند لايههاى زيرين را در برابر صدمات و خطرات مكانيكى و شيميايى و بالاخره در برابر نفوذ عوامل ميكروبى و بيمارىزا حفظ كند .
البته بافت همبند و چربى درون پوست نيز همانند يك سد دفاعى در برابر ضربهها و فشارهاى وارده مقاومت و عمل مىكند . در هر حال پوستهريزى به علت از دست دادن زندگى سلولها در سطح لايهى رويى پوست بوده و در شرايط عادى و در حد طبيعى اجتنابناپذير است .
لايههاى اپيدرم يا روپوست
ضخامت اپيدرم يا روپوست در اغلب نقاط بدن به اندازهى ضخامت يك ورق كاغذ بوده و از چهار لايه به
هامش
( 1 ) .Stratum Spinosum( 2 ) .Stratum Granulosum( 3 ) .Stratum Corneum