عفونت به بافتهاى اطراف انتشار يافته و با تورم صورت و گاها تب همراه شود . غدد لنفاوى گردن نيز ممكن است بزرگ شده و در لمس دردناك باشند . درد و حساسيت در لمس عقب دهان ممكن است به خاطر بيرون آمدن دندان عقل باشد . اگر دندان عقل بهطور نسبى بيرون آمده و يا در جهت اشتباه رشد كند ممكن است خصوصا لثهها دردناك شوند . در برخى موارد دندان درد در نتيجه اختلال در جاى ديگرى از بدن از قبيل سينوزيت ( التهاب مخاط سينوسها ) ، عفونت گوش يا مشكل مفصل گيجگاهى فكى ايجاد مىشود .
اگر شما دندان درد داريد بهخصوص اگر همراه با تب و يا تورم صورت است بايستى فورا و حتما به دندانپزشك مراجعه كنيد . مسكنها مىتوانند تا زمانى كه به پزشك مراجعه كنيد به تخفيف درد كمك كنند . شستشوى دهان با آب نيمگرم نيز مىتواند كمك كننده باشد ( اگرچه تنها علاج قطعى و دايمى درد دندان توسط دندانپزشك است . )
اگر به دندان درد مبتلا شدهايد بايد از خوردن تخممرغ ، ماهى ، پياز ، كشمش ، خرما و نوشيدنى يا خوراكهاى بسيار سرد يا بسيار گرم اجتناب ورزيد و نيز بايد حجامت كنيد . مرزه و آب چغندر يا آب برگ چغندر بخوريد . خوب است براى تسكين درد دندان زير چانه خود چند عدد زالو بيندازيد .
* مقدارى روغن نخود روى آن بماليد و يا كمى ادكلن روى آن بگذاريد .
* آب ريشهى آفتابگردان را در دهان مزهمزه كنيد .
* مقدارى نعنا تازه را در دهان بجويد .
* سوخته تنباكو را روى آن بگذاريد .
* كمى فلفل سياه ساييده را بر آن بپاشيد .
* زردچوبه قلم را بو دهيد و نيمگرم آن را در دهان بجويد .
* گشنيز تازه را در دهان بجويد و مزمزه كنيد .
* زيره سياه و مرزه را بكوبيد و با كمى سركه مخلوط كرده و روى آن بماليد .
* سركه را در دهان غرغره كنيد .
* به وسيلهى يك قطعه پنبه كمى الكل روى آن بگذاريد .
* پرهاى گل محمدى را در دهان بجويد و مزمزه كنيد .
* مقدارى تخم مرزه را با مقدارى تخم ريحان كوهى در دهان بريزيد و بجويد . جويدهشدهى آن را در دهان بمكيد و مزمزه كنيد .
* سوخته كاغذ آبى رنگ را با كمى روغن مخلوط و روى آن بگذاريد .
* ريشهى درخت توت را چاك بزنيد تا كمى آب از آن خارج شود و آن آب را روى دندان بگذاريد .
* برگ چنار را در سركه بجوشانيد بعد آن را صاف و آبش را بر موضع بماليد .
* مقدار كمى كافور روى آن بگذاريد و چه درد ساكت شود و چه ساكت نشود زود برداريد .
* با جوشاندهى مخلوط تخم تره ، موم و قطران بر آن بخور دهيد .
* پنج گرم انيسون و 5 گرم زردچوبه را در نيم ليتر شراب خيس كنيد و هنگام دندان درد مقدارى از آن را در دهان غرغره كنيد .
* مقدارى نخود سبز را خيس كرده و آب آن را در دهان غرغره كنيد .
* شلغم پخته را له كنيد و پشت گوشها ضماد كنيد تا درد دندان ساكت شود .
* آسپرين 30 % سانتى و پيرآميدين 15 % سانتى و وانالژبين 20 سانتى و كافئين 5 % سانتى را مخلوط و دو قسمت كنيد . آن دو را به فاصله 8 ساعت ميل كنيد و كمى از آن را هم در حفرهى دندان بريزيد .
پيشگيرى از دندان درد : براى پيشگيرى از دندان درد درصورتىكه دندان پوسيدگى نداشته باشد ، اگر
دائرة المعارف گياه درمانى ايران — صفحة 295
مساهمون: احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
ص٢٩٥