آش آبغوره ، آش جو با آبغوره ، آش با گشنيز تازه ، آب ليموترش ، آب هندوانه ، آب پرتقال ، آلبالو ، آلو ، اسفناج ، كاهو ، خرفه ، تخم نيلوفر
چشم درد از حرارت : اگر چشم درد از حرارت باشد بايد از خوردن خرما ، دارچين ، جوز ، بويا ، فلفل ، نارگيل ، پياز ، ترشيجات و نخودچى پرهيز كنيد .
به عنوان درمان نشاسته را در شير مادرى كه نوزاد دختر داشته باشد ، مخلوط و سفيدهى تخممرغ خام را به آن اضافه كرده و خوب هم بزنيد و پشت چشم بماليد .
چشم درد از ضعف مزاج و كمبنيگى : اگر چشم درد از ضعف مزاج و كمبنيگى باشد بايد گنجشك را سر بريد و تا بدن آن گرم است پركنده و داخل آن را تميز كنيد . سپس آن را بكوبيد ، و با هويج بپزيد و ميل كنيد .
اين عمل را از روز اول با يك گنجشك شروع و هر روز يك عدد اضافه كنيد تا روز دوازدهم به دوازده عدد برسد . به كلى ضعف چشم مرتفع خواهد شد . همچنين از خوراكىهاى زير نيز بيشتر استفاده كنيد .
پاچه گوسفند ، گوشت ماهيچه بز ، گوشت جوجه خروس ، گوشت گوساله ، آشهاى روان ، شيربرنج ، گلابى ، هويج ، گيلاس ، ازگيل ، زالزالك ، سيب درختى ، ليمو
ضمنا بخور دادن چشم با جوشاندهى مخلوط قهوه و مرزنجوش نيز مفيد مىباشد . در اين مورد بهتر است از خوردن ترشيجات ، سركه و غذاهاى چرب و سنگين هم پرهيز شود .
چشم درد از زكام و سرماخوردگى : اگر درد چشم از زكام و سرماخوردگى باشد ابتدا از خوردن غذاهاى چرب ، سنگين ، ديرهضم ، ترشيجات ، سركه ، نخودچى ، انواع فلفل و ادويهجات ، زنجبيل ، دارچين ، جوز بويا ، نارگيل ، هل و ميخك پرهيز شود . اما در عوض از خوراكىهاى زير بيشتر استفاده كنيد .
آشهاى ساده ، سبزى پلو ، شش گوسفند ، گوشت ماهيچه بز ، گوشت گوساله ، گوشت جوجه خروس ، شير برنج ، پاچه گوسفند ، سيب درختى ، زالزالك ، هويج ، ليمو ، گلابى ، گيلاس ، ازگيل ، فرنى ، شير ، شيربرنج .
به عنوان درمان برگ تيول ، اسطوخدوس هندى ، تخم گشنيز ، بادرنجبويه ، برگ اكاليپتوس و قهوهى خام نيمكوب شده از هركدام 5 گرم را مخلوط و بجوشانيد .
هنگام جوشيدن چشم را بخور داده و پس از آن تمامى سر را كاملا ببنديد . بعد يك استكان از آب صاف كردهى آن را شيرين كرده ، و بنوشيد .
* فقط قهوهى خام نيمكوب شده را بجوشانيد و هنگام جوشيدن بخور دهيد و آب آن را بنوشيد .
* با جوشاندهى مخلوط قهوه و مرزنجوش بخور دهيد و آب آن را هم بنوشيد .
* تمام سر را بپيچيد و گرم نگهداريد . گاهى با چايى تازه دم چشم را شستشو دهيد . هر صبح ، ظهر و شب آب دمكردهى اسطوخدوس هندى را صاف و شيرين كرده و بنوشيد .
* بخور كاه جو يا بخور اكاليپتوس يا بخور آهن را روزى سه بار بدهيد .
چشم درد از ثقل معده : اگر چشم درد در اثر ثقل معده ايجاد شده باشد ، از خوردن غذاهاى چرب و سنگين ، ادويهجات ، انواع فلفل و نخودچى پرهيز شود .
به عنوان درمان روز اول ، ظهر آش تمر هندى بخوريد امّا شام نخوريد . روزهاى بعد ظهرها آش آلوچه يا آش آبغوره يا آش نارنج خورده شود و شب به جاى شام ، كاهو يا يك نوع ميوه بخوريد . اين كار را چند روز ادامه دهيد .
چشم درد بر اثر جوشكارى : كسانى كه به شغل جوشكارى اشتغال دارند و در اثر نگاه كردن به محل جوش در حين عمل جوشكارى دچار آسيب چشمى شدهاند ، از دست يا دستمال يا شىء كثيف براى ماساژ چشم خوددارى كرده و شبها سيبزمينى خام را ريز رنده كنيد و پشت پلك ضماد كرده و استراحت كنند . اگر
دائرة المعارف گياه درمانى ايران — صفحة 205
مساهمون: احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
ص٢٠٥