در استسقاء لحمى و قى و طبلى است ؟ ؟ ؟
و كمى عرق و قراقر و كثرة رياح در شكم و بعضى اوقات خضيها نفخ مىكنند و هميشه كسل و در خواب مىباشند مبتلايان به اين مرض و وقتى شكم ورم نمود يا آب گرفت استسقاء مىگردد و تعريف كردهاند استسقاء را باينكه مرضى است مادّى و سببش مادّهاى است غريبه باردة كه در خلل و فرج اعضاء داخل مىگردد و بالا مىآيد بسبب آن اعضاء ظاهرة و يا مواضع خالية از نواحى كه در آن نواحى است تدبير غذا و اخلاط در اثر ضعف هضم كبد و اين استسقاء بر سه قسم است لحمى و زقى و طبلى امّا لحمى و سبب آن مادّه آبى است كه با خون منتشر مىشود باعضاء و اما زقى و سبب آن ريختن همان موادّ آبى است در فضاء جوف اسفل « 2 » و اما طبلى و سبب آن مادّهاى است بادى كه ريخته مىشود و متفرق مىشود در اين نواحى و اين ضعف هضم كبد گاهى در اثر حرارت بسيار خون بدن است و گاهى در اثر برودة بسيار خون بدن است مثل ورم كبدى كه طول كشد و يا حرارة جميع بدن سبب باشد و گاهى در اثر سردى معدة است اين ضعف كبد و ممكن است اين ضعف بمشاركت عضوى از بدن باشد مثل مشاركت يا امراض طحال يا معدة يا مرارة يا غير اينها و اين ريختن ماده آبى يا بطور رشح است و يا بطور انفصال بخارى است كه در اثر حبس شدن تبديل به آب شده بنا بر هرحال مرضى كه باعث ضعف كبد شود و بسوء القنية بكشد سبب سابقه سوء القنية است و خود ضعف كبد سبب لاحقه اوست و شيخ الاطباء رحمة مىفرمايند بعض كسانى هستند كه مىبينند استسقاء لحمى شرّ است از غير لحمى لكن بهتر اين است كه بوده باشد زقّى سخت تر پس لحمى در صعابة
هامش
( 2 ) و ما بين شرب و صفاق