6 . در علم الغدد جلد 1 صفحه 162 آمده است : « برخى كندذهنىها و ديرفهمىها به كمكارى خفيف تيروئيد نسبت داده مىشود » . و نيز در صفحه 158 همين كتاب گفته شده است : « هوششان در درجات مختلف خلل يافته است و از ابله كامل و نيمهابله و ابلهوار ديده مىشود » .
در كامل الصناعه مىنويسد : « و يكون قليل الفهم بطيئ الذهن بليدا » . تصادف عجيب اين است كه اين كلمات درست مطابق با همان كلمات كتاب امروز علم الغدد است ، قليل الفهم مطابق با ديرفهمىها و بطيئ الذهن مطابق با كندذهنىها .
7 . در علم الغدد ، ج 1 صفحه 152 آمده است : « زبان حجيم مىشود و سخن گفتن را دشوار مىسازد » و در كامل الصناعه مىنويسد « ثقيل اللسان » يعنى زبان سنگين مىشود .
8 . در علم الغدد ( ج 1 صفحه 152 ) : « بهكندى راه مىرود و با شك و ترديد قدم از قدم برمىدارد » و در كامل الصناعه ، اينگونه بيان شده است : « بطيئ المشى متوقفا فى الامور » يعنى ، بهكندى راه مىرود و در امور توقف مىكند .
9 . در علم الغدد ( ج 3 صفحه 256 ) آمده است : « كمدلى و ترس ، اغلب ، نتيجهء بىكفايتى تناسلى « 1 » است » . مىدانيم كه در اينجا نيز متابوليسم پايه پايين مىآيد . بنابراين ، علامت مزبور در رديف علايم سردى مزاج ذكر مىشود و در كامل الصناعه در اين مورد مىنويسد : « جبانا خائفا » .
10 . در علم الغدد ، جلد 1 صفحه 153 چنين آمده است : « بيمار به غذا اشتها ندارد » و در كامل الصناعه « ناقص الشهوه » آمده است يعنى ، اشتها ناقص و ضعيف است ( توضيح آنكه در كتب طب قديم ، هرجا كلمهء شهوت ذكر شده اشتها به غذا منظور بوده است ) .
11 . در علم الغدد ج 1 ، صفحه 153 آمده است : « غذايى كه مىخورد بهسختى و كندى هضم مىشود » در كامل الصناعه « بطيئ الهضم » آمده است ، يعنى دير هضم مىشود .
12 . در علم الغدد ، جلد 1 ، صفحه 154 آمده است : « عنن در مردان ديده مىشود » در كامل الصناعه نيز « قليل الجماع » آمده است .
هامش
( 1 ) . [ كمكارى غدد جنسى ]