( امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام ) اعتراف داشت و در علم طب و فلسفه و كيميا و فنون ادبيّت و صناعت شعر صاحب خبرت و داراى بصيرت بود * وفات خالد در سنه هشتاد و پنج ( 85 ) هجرى اتفاق افتاد خالد را در علم كيميا رسالهء منظومه ايست باقوا فى مختلفه كه فردوس الحكمه نام دارد و مشتمل بر دو هزار و سيصد و پانزده بيت است و دو بيت اوّل آن اين است
الحمد للّه العلى الفرد * * الواحد القهار رب الحمد
يا طالبا بصناعة الحكمأ * * خذ منطقا حقا به غير خفاء
و نيز اشعار زياد در تغزل از وى معروف است و من جملتها
تجول خلا خيل النسأ و لا ارى * * لرملة خلخالا يجول و لا قلبا
احب بنى العوّام من اجل حبها * * و من اجلها احببت اخوالها كلا
كاتب چلبى در كتاب كشف الظنون در ذيل تعريف كيميا نويسد اوّل كسى كه در اسلام از كيميا تكلم نمود و در كتب فلاسفه نظر انداخت خالد بن يزيد بود و اوّل كسى كه علم كيميا از او منتشر گرديد جابر بن حيّان است و او اين علم را از خالد مزبور اخذ كرده بود * و مؤلف مزبور به همين قول خود بشعر مسطور در ذيل استشهاد مىنمايد *
حكمة اورثناها جابر * * عن امام صادق القول و فى
لسوصى طاب فى تربته * * فهو كالمسك تراب النجف
سپس گويد و ذلك لان خالدا و فى لعلّى و اعترف له بالخلافه و ترك الاماره * مؤلف گويد علاوه بر اينكه شعر مزبور شاهد مدّعاى كاتب چلبى نتواند بود آنچه از قاموس الاعلام و ساير كتب تواريخ مفهوم مىشود جابر بن حيّان زمان خالد بن يزيد را درك نكرده * 2
خالكيديوس
Chalcidius
از حكماى قرن سيّم ميلادى و در آراى فلسفيّه بطريقه و مسلك افلاطون بوده و بعضى از آثار آن حكيم را شرح و تفسير نموده عيسوى بودن او مشكوك است *
1
خصيب الطبيب البصرى
از اطباى اواسط مائه دويم هجرى و در شهر بصره بوفور دانش و كثرت حذاقت از ديكر اطبأ ممتاز بود اوقاتى كه محمد بن ابى العباس السفاح