روى زخم بمالند ) و جوش شيرين ( يك الى دو مثقال بخورند ) و كربنات دوسود چنان به نظر مىرسد كه اثر سمّ را خنثى نموده و لهذا از خارج و داخل بايد استعمال كنند و اكر ورم شديد باشد ضماد بزرك ساده انداخته و يا اب سفيد ( سواستات دوپلن مايع يك جزء اب 49 ) و لدانم را موضعا معمول دارند
دويّم در تعضيض حيّات . -
حيّات بر دو نوعاند اكثرى بدون سمّ و لهذا به انسان ابدا ضررى نرسانند مگر مارهاى بسيار عظيم الجثّه مانند بواوپتين كه فقط به قصد تغذيه انسان و حيوان را بلع و سحق مىنمايند ولى چون اثر سمّى ندارند از اينها هم سخنى نرانيم و معدودى سمّى و غالبا در افاق حارّه موجود و اثرشان هم در تابستان بسيار شديدتر از زمستان مىباشد مخوفترين اقسام مارهاى سمّى عبارتست از مار جرسدار كه در شمال امريكا يافت شود و انواع كرتال كه غلافدار و در دو طرف سر ما بين چشم و سوراخهاى بينى انها حفرهء نمودار مىباشد و در مركز امريكا و افاق حارّه موجودند و بسيار خطرناك مىباشند ولى خطيرتر و فراوانترين مارها براى انسان در هندوستان موجود است و ان عبارت از كبرا ( افعى عينكدار ) و ماوناژا و دابوا و غيره است و در افريقا مار سمّى عبارتست از مار شاخدار ولى در افاق معتدله و ايران مار زهردار منحصر بافعى است كه علائم و صفات مميّزهء آن را با مارهاى بىزهر من باب بصيرت هموطنان ذيلا مذكور خواهيم داشت