تبديل به خلط صفراوى نشوند و ساير اغذيهء مناسبه استفاده كرد .
فصل دوّم : يرقان اسود : اين بيمارى ، از وقوع سدّه در مجارى سودا - يعنى مجراى بين كبد و طحال - يا بين طحال و فم معده است كه در هر مورد علامت ويژهاى دارد . و در هر صورت اگر در علاجش كوتاهى شود ، سبب سفتى و ورم كبد و طحال مىشود .
علاج : در اينجا هم بايد مفتّحات ، امالهها ، مسهل نوشيدنى ، فصد و ضمادات مذكوره با قدرى تغييرات اعمال نشود .
تبصره : تغذيه مبتلايان : در ايام نوشيدن منضج و نيز ايام نوشيدن مسهل يا حبّ ، بايد اغذيهء ويژهء هريك را تناول كنند .
فصل سوّم : سدّه در محدب كبد : علامت اين بيمارى ، قلت و رقت بول و احساس ثقل و تمدد در زير دندههاى جانب راست و بدون درد و تب امّا با قلت رسيدن غذا به اعضا است . اگر اين سدّه گشوده نشود ، عوارض گوناگونى ايجاد مىكند كه هركدام به تنهائى معضلى هستند .
علاج : عمدهء معالجه ، همان تدبير مذكوره در مباحث سدد - سدهء ماساريقا ، طحال ، كيسه صفرا و . . . - است و سپس بايد به تقويت كبد و كليه و معالجهء ضعف يا لاغرى احتمالى آنها پرداخت .
فصل چهارم : ورم كبد و غشاء و عضلات آن : اين بيمارى ، غالبا از سدههاى كبدى ايجاد مىشود و با تب دائم همراه است .
علاج : بايد از فصد ، افكندن زالو و ضمادات جهت درمان اين بيمارى كمك گرفت .
ضمادات بايد برحسب مرحلهاى كه ورم به آنجا رسيده ، از مفجّرات و يا منضجات انتخاب شوند .
تبصره : در صورت حرارت مفرطه ، بايد از ادويهء مناسبه هم كمك گرفت .
فصل پنجم : سوء القنيه و اقسام اسستقاء : اين امراض ، مىتوانند به سبب امتلاءات گوارشى مذكوره ، ضعف كبد ، يا علل اعضاى تنفسى - كه ذكر خواهند شد - ايجاد شوند .
پيشگيرى و علاج : بايد در ابتداى بروز سوء القنيه ، به نيكو كردن گوارش و هضم و رفع بيمارىهاى اعضاى تنفس ، خصوصا تنگى تنفس پرداخت - كه نحوهء معالجات علل تنفسى ذكر خواهند شد - كه از بروز اين عوارض جلوگيرى شود . و انواع استسقاء را با اضداد آنها و از بين بردن سر منشأ بروز آنها درمان نمود . هر نوع سدّهاى را كه منشأ استسقاء شده بگشايند . و در طبلى ، به كسر رياح اهتمام ورزيده و زقّى را با بزل كردن معالجه نمود .
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 22
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٢٢