[ مقدمه ]
بسم اللّه الرّحمن الرّحيم بعد از حمد رب العالمين و ثناى سيد المرسلين عليه الصلوات و السّلام و على آله الاطهار و اصحابه الاخيار بدانكه اين رسالهايست در باب آنكه تپ چيست و چگونه گيرد و معالجهء همه انواع آن
تپ
حرارتى غريب است كه اندرون برافروزد و بميانگى خون و روح اندر رگها بگذرد و به همه تن پراكنده شود و گرم گرداند و از افروزيدگى آن مضرت در همه افعال طبيعى پديد آيد اين جمله كه ياد كرده آمد حد تپ است و لفظ حرارت جنس است و ديگر لفظها فصلهاى ذاتى است كه حد بدان تمام مىشود و افعال طبيعى كه مضرت تپ دران پديد آيد چون شهوت طعام و شراب گواريدن و قوت برخاستن و نشستن و خوردن و هضم كردن و مجامعت و آنچه بدين متعلق است
اندر آنكه تپها چند جنس است
بايد دانست كه تن مردم چيزيست مركب و مايه تركيب آن سه جنس است نخستين اندامهاى اصلى كه بنياد تن است چون استخوان و پيه و رگها دوم مغز استخوانها و خون و ديگر رطوبتها كه اندر رگها و تجولفيهاى تن است چون بلغم و صفرا و سودا كه آن را خلط گويند جنس سوم روح طبيعى و حيوانى