جناب آقاى مستوفى الممالك رسيد . از جمله معروض داشته كه مرض و با كه در دارالخلافه بروز كرده بود در ماه ربيع الثانى هفتصد نفر را هلاك نموده و در اواخر ماه مزبور اشتداد مرض تمام و رو به انحطاط نهاده است .
خاطر مبارك متألم شده به دكتر طولوزان حكيمباشى مخصوص اعليحضرت همايون و حكيم الممالك فرمودند پس از مراجعت موكب اعلى با استحضار و صوابديد جناب آقاى مستوفى الممالك و ميرزا عيسى وزير دارالخلافه اسباب حفظ صحت شهر را فراهم آوردند . از خرند به آسران سه فرسنگ مىباشد .
روز پنجم به چمن كورسفيد نزول اجلال فرمودند . در اينجا ناخوشى و با در اردو بروز كرد و علت آن از قرارى كه معلوم شد آمدن افواج از سمت سمنان و دارالخلافه بوده . از آسران به كورسفيد پنج فرسنگ و نيم راه است .
روز ششم اردوى همايون بهسمت شورستان و جلگهء فيروزكوه انتهاض فرمود . حاجى قنبر على خان سعد الملك ميرپنج و جان محمد خان سرتيپ فوج خلج از ركاب اعلى مرخص و روانهء دارالخلافه شدند .
به واسطهء تلگراف فيروزكوه معلوم شد مرض و با هنوز در دارالخلافه باقى است و اسماعيل خان خزانهدار نظام به اين مرض درگذشته است .
از كورسفيد به شورستان چهار فرسنگ است .
روز هفتم تنگه واشى مقر اردوى معلى گرديد .
روز هشتم و نهم و دهم در تنگه واشى اطراق شده طامسن صاحب نايب اول سفارت انگليس كه از ابتداى اين سفر خيريت اثر ملتزم ركاب اعلى بود از اينجا اجازت يافته به دارالخلافه رفت . يحيى خان ژنرال - آجودان مخصوص حضور همايون به يك قطعه نشان و حمايل از درجهء امير تومانى سرافراز گرديد . آقا على آشتيانى پيشخدمت خاصه به لقب امين حضور ملقب گرديد . عليرضا خان قاجار پيشخدمت خاصهء شريفه كه حامل خشتهاى طلاى گنبد مطهر امامين همامين عسكريين عليهما - السلام بود بعد از انجام اين مأموريت بزرگ مراجعت كرده و دراين محل به خاكپاى مبارك مشرف و مورد مراحم خاصهء ملوكانه گرديد .
روز يازدهم به قريهء لزور تشريففرما گرديدند و دوازدهم به منزل ارجمند . دراين منزل ميرزا على خان پيشخدمت و منشى حضور
مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 1561
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١٥٦١