آرايههاى نوشتارى و نقوش هندسى بودهاند . از بين نقوش گياهى نيز گل و بوتهها ، نقشهاى بادبزنى ، نيلوفر آبى و در مجموع نقوش ختائى و اسليمى مورد توجه بودهاند . عمدهترين اشكال و نقشهاى هندسى هم بايد از مثلث ، مربع ، دايره
( با گرايش به نقش خورشيد ) نام برد . 6
بر روى كتيبهها ( سنگى ، آجرى و چوبى ) و سنگ مزارهاى منطقه گرگان هنرهاى مختلفى براى تزئين به كار گرفته شدهاند كه مهمترين آنها عبارتند از : ، سنگتراشى و سنگسابى ، نقاشى ، خطاطى ، انشاى نظم و نثر و حكاكى . اين موضوعات از چند منظر قابل تامل و ارزشمند هستند .
1 - ارزش هنرى يكايك آنها و چگونگى كاربردشان در دورانهاى مختلف عصر خويش .
2 - متنهاى آنها بعنوان اسناد تاريخى حاوى اطلاعات باارزش و گاه زمينه تشخيص ريشههاى اعتقادى و آئينى مردم بومى آن عصر محسوب مىشوند . علائم و رموزى كه در آرامگاههاى منطقه سيلك ، معبد آناهيتا و ساير نقاط يافتشده و تعدادى از آنها را در صفحات بعد ارائه دادهايم ، در حقيقت ريشه در همين آيينهاى اعتقادى ايرانيان آن عصر داشتند . بر روى تعدادى از سنگ مزارهاى منطقه گرگان تاريخى مخصوصا در نواحى كوهستانى علائم و رموز فراوانى را مىتوان يافت كه تعدادى از آنها براى نگارنده قابل فهم و تجزيه و تحليل نبودهاند ، ولى احتمال دادهايم كه بعضى از آنها به صورت استيليزه ( سادهشده ) مىتوانند يادمان اعتقادات آيين گذشته ايرانيان باشند ، مثل اشكال دايرهاىشكل كه گرايش به نمادى از خورشيد دارند .
3 - نقوش و كليه هنرهاى به كار گرفته شده از ستبرى ، زمختى و خشنى سنگ تا اندازهاى كاسته و بر چشمنوازى ، لطافت و معنويت سنگ افزودهاند ، بعلاوه در مواردى حس زيبائى پرستى انسانها را اقناع مىنمودهاند .
متداولترين طرحها و نقوش بر كتيبهها و سنگ مزارهاى منطقه گرگان را بدينگونه مىتوان نام برد : 1 - خطوط موازى و منقطع 2 - خطوط زيگزاگى 3 - اشكال هندسى به صورت دايره ، مثلث و مربع كه وجه قالب با دايره مىباشد 4 - نقوش اسليمى و ختائى 5 - گلهاى چندپر و بيشتر 4 پر 6 - طرحهاى گل و بوته ( سمبول زندگى ، فردوس برين ، رويش ، پويائى كه تجليات سرسبزى شمال ايران است با كمپوزيسيونهاى هنرمندانه ) 7 - طرح محراب 8 - ستونهاى پيچتاب يا پيچخورده 9 - طاقنماها 10 - مقرنسهاى ظريف 11 - پيچهاى گلدانى
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى ) — صفحة 409
مساهمون: اسد الله معطوفى
ص٤٠٩