[ باغات ]
باغات بلدهء قم تماما از آب رودخانه مشروب مىشود از همان ده نهر كه به جهت مزارع از رودخانه جدا مىشود . در قديم به غير انار و انجير ميوهء ديگر نبوده چنانكه فواكه را از بلوك و كاشان به قم مىآوردند ، حال به واسطهء آباندازان رودخانه همه ميوه از بهاره در او به عمل مىآيد سواى جوز كه بهواسطهء گرمى هوا به عمل نمىآيد . درخت چنار در قم نيست . سرو و كاج خوب بهعمل مىآيد ليكن اشجار بهاره به جهت حرارت هوا دوامى ندارد و از آفت كرم زود خشك مىشود . چنانكه ذكر مىشود .
باغات طرف دروازه معصومه
كه در كنار رودخانه واقع است و در غربى شهر قم واقع است :
باغ آقا حسين - در كنار راه عراق واقع است . در سابق خيلىآباد بود ، الان اشجار او كم است . انار و انجير و گوجه و سيب و زردآلو و به