افغانستان نيز روى دو محور عمده مىچرخد :
1 - مدارس دينى افغانستان بر خلاف مدارس دولتى و رسمى كشور كه در ظاهر ، شاگردان شيعه و سنى را به خود جذب مىكنند ، اختصاص به مذاهب و فرقههاى خاصى دارند .
2 - مدارس دينى افغانستان در ارتباط نزديك با مدارس دينى كشورهاى همجوار بودهاند و اين ارتباط هرگز بهطور كامل قطع نشده است . ميزان ارتباط آنان تا حدّى است كه علنا مدارس افغانستان شعبهاى از حوزههاى علميهء كشورهاى همجوار به حساب مىآيد .
با توجه به اين دو شاخصه ، مدارس دينى افغانستان به دو دسته و يا دو شعبهء جدا از هم تقسيم مىشوند : مدارس دينى اهل سنت و جماعت و مدارس دينى اهل تشيع و امامت .
مدارس دينى اهل سنت در افغانستان
1 - مدرسهء شاهى كابل
اولين مدرسهء دينى اهل سنت افغانستان ، پس از دوران فترت فرهنگى و تاختوتاز امراى محمدزايى براى كسب قدرت ، در عصر امير عبد الرحمان خان در كابل تأسيس شد . درك اين مطلب ضرورى است كه شايد در آن عصر ، هيچ مدرسه و مركز دينى و علمى از دستبرد و تخريب امير قهار ، مصون نمانده بود . لذا امير براى توجيه اعمال غير دينى و برآوردن مقاصد سياسى خود به نام دين و مذهب ، مدرسهايى دينى را در مسجد چوبفروشى كابل تاسيس كرد . مرحوم غبار در اين رابطه مىنگارد :
« امير در مسجد شاهى بازار چوبفروشى ، مدرسهاى مختصر