معمولا در دو طرف چاه دو ستون كوچك سنگى بنا كردهاند كه احتمالا به وسيلهء چرخهائى كه روى اين ستونهاى سنگى قرار داشته است از اين چاهها آب مىكشيدهاند . دهانه و لبه چاهها در حدود 20 سانتيمتر از سطح اطراف خودش بالاتر است و مانند يك سنگ آسيا پيدا هستند . ( ش 44 و 45 )
موارد استعمال و استفاده از آب اين چاهها هنوز بدرستى معلوم نيست و ميتوان گفت كه چون زمينهاى سيراف اغلب شورهزار بوده و آب شيرين از آنها نميتوانستند درآورند ناچار در روى صخره سنگها اقدام به حفر چنين چاهها نمودهاند و احتمالا آب اين چاهها را به مصرف آشاميدن اهالى سيراف قديم و نيز آبيارى مزارع كشاورزى ميرسانيدهاند .
شايد بتوان احتمال داد كه گذشته از دو جنبه فوق ( آشاميدن و آبيارى ) يك جنبهء مذهبى و تقدس نيز داشته است كه مردگان را با آب اين چاهها كه شيرين است شسته و غسل ميدادند و اين يك اصل طبيعى است كه هر چيز نادر و كمياب كيميا است و رفتهرفته جنبهء تقدس هم پيدا مىكند ( بهويژه اينكه مورد نياز عامه نيز باشد مانند آب ) و چون آب شيرين در بندر سيراف كم بوده است ممكن است آب شيرين اين چاهها را كه اندكى نيز به معجزه ميماند ( چاههائى كه در روى صخرهها ايجاد شده و آب شيرين هم دارند ) مقدس ميدانستهاند . بههرحال اينها مسائلى هستند كه پاسخ آنها نياز مبرمى به مطالعه همهء كتب مورخين ايرانى و عرب و تحقيق كافى در اين مورد دارد و نيز يك حفارى كامل علمى در اين قبور و در اطراف دره لير و دره شيلو لازم است كه اين مسائل حل شوند .
سيراف ( بندر طاهرى ) ( فارسى ) — صفحة 112
مساهمون: غلامرضا معصومى
ص١١٢