جزيه : مالى كه اهل كتاب به دولت اسلامى پردازند
جسيم : تناور ، تنومند ، خوشاندام
جسيميّه : جسيم
جلدتين : ژلاتين
جنگ مغلوبه : مانور نظامى
جنگ هفت لشكر : مانور نظامى ، تمرين نظامى
جنيبت كشيدن : اسب يدك همراه بردن
جوارى : كنيزكان ، دختران
جوقجوق ( جوقهجوقه ) : گروه گروه
جولفه : جلفا
چاپار شاگرد : شاگرد نامهبر
چاپارى رفتن : تند رفتن
چخيدن : كوشيدن ، ستيزه كردن ، دم زدن
چگل : زيباروى
چلچاق : چلچراغ
حاصلات : محصولات
حالى : معلوم
حجاب : حجب و حيا
حرائت : كشاورزى كردن
حرايف : حرفها
حرق : سوختن ، سوزانيدن
حشمت سمات : حشمت نشان ، والاتبار ، ملوكانه
حقهء نان : ظرف نان ( ؟ )
حليله : زن شرعى ، همسر
حمّايى خفا : تبزدگى پنهان
حمّى : تب ، تبزدگى ، عوارض ناشى از تب
خاصّه : خصيصه
خاصّه : خاصيت
خاطر فاتر : هوش كند و كمادراك
خانم كوچك : دوشيزه خانم
خزانهء عامره : خزانهء معمور پادشاهى
خزف : سفال
خسيس : فرومايه ، دون ، پست ، محك
خشيت : ترس
خصمى : دشمنى
خضرت : سبزى
خطوب : كارهاى سخت و بزرگ
خطوط : جمع خط ، نامهها
خفيه و تبديل : تغيير قيافه و لباس
خلد الله ملكه : خداوند پادشاهى او را جاويد داراد
خلود در نيران : جاويد بودن در جهنّم
خواجه تاشان : غلامان و نوكران يك شخص
خواننده و سازنده : خواننده و نوازنده
خودغرض : غرضورز ، باغرض
خوليا : ماليخوليا
خهى : خوشا ، مرحبا
خيو : آب دهان
خيول : گروه اسبان و سواران ، لشكرها و سپاهها
داج : تاريك
دارات : كرّوفرّ ، داروگير
دار الصنايع : هنرستان فنّى
دبّوس : گرز آهنى
دپلوماتى : ديپلوماسى
دثار : حبّه ، لباس رويى
درازنويس : مستوفى
دربند : كوچهء دردار
در خانه : دربار ، درب خانه
در سمط كشيدن : منظم كردن
درع : زره
دنگ : بىهوش
دنيه ( دنى ) : پست ، نازل
دوبختى : لاتارى ( احتمالا تحريفشدهء داوبختى )
دوقتور : دكتر
دهباشى : كدخدا
ذاكرين : همراهان
ذرّيات : فرزندان
ذريعه : واسطه ، وسيله
ذل : مذلّت
راست آمدن : برخورد كردن با كسى
راسمه : رسم
سياحت نامه ابراهيم بيگ ( فارسى ) — صفحة 770
مساهمون: حاجى زين العابدين مراغه اى
ص٧٧٠