قالُوا بَلى
و بعضى تضعيف اين تفسير كردهاند كه مراد حق تعالى قطع عذر كفارست و ميثاق يوم الذر كه معلوم ايشان نيست كه تا قطع عذر ايشان شود پس حق تفسير اول خواهد بود
إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
اى : ان كنتم مريدين الايمان فبادروا اليه يعنى اگر باشيد شما كه اراده ايمان آوردن داشته باشيد پس مبادرت نمائيد بسوى آن و مطابق عهد و ميثاق خود عمل كنيد بنا برين
إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
شرطست و جزاى آن محذوف است
هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ عَلى عَبْدِهِ آياتٍ بَيِّناتٍ
اوست آن خدايى كه نازل مىكند بر بنده خود كه محمد مصطفى صلى اللَّه عليه و آله و سلم است نشانههاى ظاهر و روشن كه آن قرآن و غير از آن معجزاتست
لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ
تا بيرون آورد شما را از تاريكيهاى كفر بسوى روشنى ايمان
وَ إِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ
و بدرستى كه خداى تعالى بشما در اخراج كردن از كفر بسوى ايمان هر آينه مهربان و بخشاينده است
وَ ما لَكُمْ أَلَّا تُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ
و چيست مر شما را در اينكه نفقه نميكنيد حصه از مالهاى خود را بعد از آنكه ايمان آورديد در راه خداى تعالى ؟ كلمه « الا » بتقدير « ان لا » است كه نون آن ادغام يافته در لام
وَ لِلَّهِ مِيراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
و مر خداى تعالى راست ميراث آسمانها و زمين و همه آنها بخداى تعالى بازخواهند گشت و مالى براى كسى نخواهد ماند پس چرا قبل از افناى مال و صاحبان مال حصه از آن مال را انفاق نميكنند و باهل استحقاق نمىرسانند كه تا مستوجب ثواب جزيل و اجر جميل گردند
لا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ
و برابر نيست از شما اى اهل ايمان كسى كه انفاق كرده پيش از فتح مكه و جهاد نموده يعنى برابر نيست آن كسى كه قبل از فتح مكه هم جان هم مال نثار كرده با كسى كه قبل از آن نه انفاق كرده و نه مقاتله و جهاد نموده بلكه بعد از فتح انفاق و جهاد نموده مطلب از اين آيه حث و ترغيب در انفاق است و ذكر قتال استطرادا مذكور شده و از ترجمه دانسته شد كه قسيم من انفق من قبل الفتح