وَ ما أَعْجَلَكَ و چه چيز شتابان ساخت ترا و پيشتر آمدى عَنْ قَوْمِكَ يا مُوسى از قوم خود اى موسى . استفهام در اين مقام انكاريست يعنى بايستى كه عجلت نكنى زيرا كه عجلت متضمن تعظيم و تفاخر است . قالَ گفت موسى هُمْ أُولاءِ عَلى أَثَرِي ايشان گروهىاند كه ميايند بر عقب من و فاصلهء ميان من و ايشان نزديك است وَ عَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضى و تعجيل در آمدن كردم بسوى تو اى پروردگار من تا آنكه رضاى تو بر من مستدام باشد ، زيرا كه مسارعت در امتثال امر موجب خشنودى آمر است ، حاصل كلام آنست كه عجلت من از شايبهء تفاخر برى و عارى است بلكه بمحض خشنودى الهى و استدامت آن اختيار عجلت نمودم . قالَ گفت خداى تعالى بموسى فَإِنَّا پس بدرستى كه ما قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ بتحقيق بفتنه انداختيم ما قوم تو را و امتحان كرديم ايشان را بگماشتن سامرى بر ايشان مِنْ بَعْدِكَ از پس بيرون رفتن تو از ميان ايشان اگر حق سبحانه و تعالى در اول رسيدن موسى بكوه طور اين مكالمه با او كرده باشد پس ايراد لفظ « فتنا » بصيغهء ماضى باعتبار تحقق وقوع آن خواهد بود زيرا كه در آن وقت ايشان هنوز مفتون بسامرى و عبادت عجل نشده بودند بلكه گفته‌اند كه بعد از مضى بيست روز اين افتتان بحيز وقوع رسيد و اگر بعد از مدتى كه موسى در جبل طور بوده اين مكالمه واقع شده باشد احتياج به اين تأويل نيست وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ و گمراه گردانيد ايشان را سامرى ، و سامرى مردى بود منسوب بقبيلهء سامره از قوم بنى اسرائيل و نام او موسى بن طفر و از جمله منافقان بنى اسرائيل بود ، و گويند كه سامرى از قومى بود كه آنها گوساله‌پرستى ميكردند و عبادت عجل در باطن او رسوخ يافته بود ليكن با بنى اسرائيل اظهار اسلام كرد و چون حق تعالى موسى را از عبدهء عجل مخبر گردانيد ،