تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — Page 242

وَ إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ و بدرستى كه آنان كه ايمان نياوردند بقيامت و احوال قيامت از صراط و ميزان و حساب و غير ذلك عَنِ الصِّراطِ لَناكِبُونَ از راه راست هر آينه عدول‌كنندگانند . على بن ابراهيم روايت كرده كه « عَنِ الصِّراطِ لَناكِبُونَ » بمعنى عن الامام لحائدون است يعنى ايشان از امام و قبول ولايت او ميل كنندگانند و مطابق اينست آنچه در اصول كافى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه حضرت امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه فرمودند : بتحقيق اگر خداى تعالى ميخواست هر آينه خود را بدون واسطه بمردم مىشناسانيد و ليكن چون عادت اللَّه جاريست بر اينكه بتوسط امرى معرفت او جل شأنه حاصل شود لهذا گردانيد ما را ابواب شناخت خود و گردانيد ما را راهى كه از آن مردم به حق رسند پس هر كه عدول كند از قبول ولايت و امامت ما و تفضيل دهد بر ما غير ما را فانهم عن الصراط لناكبون . وَ لَوْ رَحِمْناهُمْ و اگر ببخشائيم ما ايشان را وَ كَشَفْنا ما بِهِمْ مِنْ ضُرٍّ و برداريم آنچه بديشان واقعست از قحط و جوع كه در مدت هفت سال به آن مبتلا بودند لَلَجُّوا هر آينه لجاج نمايند و ثابت باشند فِي طُغْيانِهِمْ در سركشى خود و در عداوت پيغمبر خدا و مؤمنين يَعْمَهُونَ در حالتى كه حيران و سرگشته باشند از ادراك راه حق . وَ لَقَدْ أَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ و هر آينه بتحقيق گرفتيم ما ايشان را به عذاب كه آن جوع و خوف و قتل است چنانچه على بن ابراهيم تصريح كرده فَمَا اسْتَكانُوا اى فما تواضعوا لِرَبِّهِمْ يعنى تواضع و فروتنى نكردند مر پروردگار خود را . استكانت خواه از باب استفعال مشتق از كون باشد و خواه از باب افتعال مشتق از سكن كه بمعنى تواضع و خضوع خواهد بود ، اما بنا بر اول بواسطهء آنكه استفعال در اينجا بمعنى انتقال از كون بكون ديگر است و متواضع را در تواضع اين حال متحقق است و اما بنا بر ثانى چون در تواضع سكون و ثبات مىباشد لهذا استكانت را بمعنى تواضع گرفته‌اند . پوشيده نماند كه اگر استكانت از باب افتعال از سكن باشد درين باب استكن مىآمد نه استكان پس بايد كه