تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — صفحه 218

خشوع پوشيدن چشم است در نماز و اقبال بر نماز است بقلب و جوارح ظاهرا مراد از پوشيدن چشم سر در پيش افكندن و نگاه بر زمين كردن باشد كه درين هنگام چشم پوشيده به نظر مىآيد ، مؤيد اينمعنى در مجمع البيان آورده كه : « روى أنّ رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله كان يرفع بصره الى السماء فى صلاته فلما نزلت الآية طأطأ رأسه و رمى ببصره الى الارض » . وَ الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ و آن مؤمنانى كه ايشان از قول و فعل بيهودهء بيفايده اعراض‌كنندگانند در ارشاد مفيد از حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده « كل قول ليس فيه للَّه ذكر فلغو » از حضرت صادق عليه السّلام مرويست كه مراد از « لغو » غنا و ملاهى است . وَ الَّذِينَ هُمْ لِلزَّكاةِ فاعِلُونَ و آن مؤمنانى كه ايشان مر زكات واجب را از مال خود اداكنندگانند چون مراد از « زكات » آن اعيان خارجيه است كه به فقرا و مستحقين داده مىشود و فاعل آن خداى تعالى است نه مؤمنين لهذا « فاعلون » را به معناى مؤدون تفسير كرديم ، وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ و آن مؤمنانى كه مر فرجهاى خود را نگاهدارندگانند از همه كس . إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ مگر از زنان خود أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ و يا از كنيزانى كه مالك شده‌اند آنها را دستهاى راست ايشان . بنا برين « على ازواجهم » مستثنى است از مقدرى كه آن « على كل احد » است و كلمهء « على » بمعنى عن است زيرا كه صلهء « حفظ » عن مىآيد و بعضى گفته‌اند كه دور نيست كه « إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ » متعلق باشد بأمر مقدر كه آن « لا يبذلونهاست » و تقدير كلام چنين باشد كه « و الذينهم لفروجهم حافظون لا يبذلونها الا على أزواجهم أو ما ملكت أيمانهم » يعنى و آن مؤمنانى كه ايشان مر فروج خود را حفظ كنندگانند و بذل آن نميكنند مگر بر زنان خود و كنيزان