لَعَمْرُكَ
ميتواند كه مراد از اين مخاطب پيغمبر آخر الزمان باشد كه حق تعالى آن حضرت را مخاطب ساخته فرموده باشد كه هر آينه بزندگانى و بقاى تو اى محمد قسم است كه
إِنَّهُمْ
بدرستى كه قوم لوط
لَفِي سَكْرَتِهِمْ
هر آينه بودند در غفلت و گمراهى خود
يَعْمَهُونَ
سرگردان و متحير و ميتواند كه ملائكه لوط را مخاطب ساخته گفته باشند كه هر آينه قسم بعمر تو اى لوط كه بتحقيق قوم تو در وادى گمراهى سرگردان مىگردند .
فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ
پس فرا گرفت ايشان را صورت هايلهء مهلكه
مُشْرِقِينَ
در حالتى كه داخل ميشدند در وقت بر آمدن آفتاب .
فَجَعَلْنا
پس گردانيديم ما
عالِيَها سافِلَها
بالاى شهر ايشان را پائين يعنى آن شهر را نگونسار كرديم
وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ
و بارانيديم بر ايشان
حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ
سنگى از طين متحجر
إِنَّ فِي ذلِكَ
بدرستى كه درين كه ذكر كرديم
لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ
هر آينه نشانهاست مر خداوندان فراست را كه بفطانت ذاتى در نگرند و حقيقت هر چيزى را بسمات و علامات آن دريابند در بصائر الدرجات از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده كه نيست مخلوقى مگر آنكه در ميان دو چشم او نوشته شده كه او يا مؤمن است يا كافر و اينمعنى پوشيده است بر همكنان و ليكن بر ائمه از آل محمد صلوات اللَّه عليه و عليهم پوشيده نيست ، پس هر كه بر ايشان وارد شود بفراست بيابند كه او چه حالت دارد آيا مؤمن است يا كافر و بعد ازين آيت را تلاوت كردند كه «
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ
» و به صحت رسيده كه حضرت رسالت پناه صلّى اللَّه عليه و آله فرمودند كه :
« اتقوا فراسة المؤمن فانه ينظر بنور اللَّه »
يعنى بر حذر باشيد از استنباط مؤمن احوال بد شما را بواسطهء آنكه مؤمن نظر مىكند بنور خداى تعالى يعنى به قوت استنباطى كه حق تعالى در او بوديعت گذاشته .
وَ إِنَّها لَبِسَبِيلٍ مُقِيمٍ
در مجمع البيان گفته كه : ضمير « انها » راجع بمدينهء