هر آينه نشانهاست بر وجود قادر حكيم
لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
براى قومى كه ايمان مىآرند زيرا كه حدوث اين امور مختلفه از اصل واحد و نقل آنها از حالى بحالى نميباشد مگر باحداث قادرى كه داند تفاصيل آن را و تخصيص بمؤمنين به جهت انتفاع ايشانست به اين آيت دون كفار .
وَ جَعَلُوا لِلَّهِ
و گردانيدند كفار براى خدا
شُرَكاءَ الْجِنَّ
شريكان كه آن شريكان جناند ، يعنى پوشيدهاند ، بنا برين « الجن » بدل « شركاء » است و ميتواند كه آنها ملائكه باشند چون ملائكه از نظرها پوشيدهاند تعبير آنها بجن مشتق از « اجتنان » بمعنى « اختفا » جايز است و ميتواند كه مراد از جن شياطين باشند كه ازين كفار ميگفتند كه : « ان اللَّه خالق الخير و ابليس خالق الشر »
وَ خَلَقَهُمْ
جملهء حاليه است بتقدير « قد » اى و قد علموا ان اللَّه خالقهم دون غيره ، يعنى و حال آنكه بتحقيق ميدانند كه خداى تعالى خالق ايشانست نه ملائكه و نه غير آن
وَ خَرَقُوا لَهُ
و افترا كرديد براى خداى تعالى
بَنِينَ
پسران چون عيسى
وَ بَناتٍ
و دختران چون ملائكه
بِغَيْرِ عِلْمٍ
حالكونى كه علمى و دانشى نبود ايشان را بحقيقت آنچه ميگفتند يعنى بدون دليلى و برهانى اينچنين افتراها كردند و مستوجب عذاب ابد گرديدند
سُبْحانَهُ
پاك است خداى
وَ تَعالى
و برتر است
عَمَّا يَصِفُونَ
از آنچه صفت ميكنند خداى را كه او را شريك و فرزند است .
بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
اى « هو بديع السماوات و الارض » تا آنكه بديع خبر محذوف المبتدا باشد يعنى اوست پديد آورندهء آسمانها و زمين بعلم كامل خود بدون ماده و بدون مانندى
أَنَّى يَكُونُ لَهُ وَلَدٌ
از كجا باشد و چگونه بود مر او را فرزندى
وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ صاحِبَةٌ
و حال آنكه نيست مر او را زنى كه تا فرزند از او پديد آيد
وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ
و بيافريد همه چيز را اما افعال عباد را بخلق تقديرى نه بخلق تكوينى چنانچه صريح احاديث ائمهء دين عليهم السلام است پس او غنى است از همه چيز
وَ هُوَ بِكُلِّ