هلاكت « 1 » باد تا هيچ نماند و او زيانكار و هالك باد تا نه او ماند و نه مال وى « 2 » و او پسر عبد المطّلب بود و گفتند : نام وى عبد العزّى بود و كنيت وى أبو لهب بود « 3 » و براى آن ويرا « أبو لهب » گفتندى كه روى او همچون درفش آتش همى تافتى . عبد اللّه مسعود گفت كه : رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ويرا دعوت كرد و ويرا بدوزخ تهديد كرد گفت : اگر چنان است كه تو ميگوئى و اين حديث راست است من خود را از دوزخ بمال باز خرم ، خداى تعالى : بر وى ردّ كرد و گفت :
[ ما أَغْنى عَنْهُ مالُهُ وَ ما كَسَبَ ]
سود نكند ويرا مال وى از چهارپايان ؛ اشتر و گاو و گوسفند ، و آنچه كسب كرد يعنى مال مكتسب و موروث وى . و گفتند : مراد به [ مكتسب ] فرزند است و پيغامبر فرزند را [ كسب ] خوانده است در گفتار خويش : إنّ أطيب ما أكل الرّجل من كسبه و إنّ ولده من كسبه .
در خبرست كه : يكروز پسران أبو لهب در خصومتى كه ايشانرا بود پيش ابن عبّاس آمدند و او در مسجد الحرام بود با هم خصومت كردند و با يكديگر برآويختند يكى از ايشان بيفتاد و بر وى درآمد ، وى گفت : أخرجوا عنّى هذا الكسب الخبيث ؛ اين كسب خبيث يعنى
هامش
( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « هلاك » .
( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : «[ تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ وَ تَبَّ ]تباب و خسران و هلاك و زيان دستهاى أبو لهب راست ، و اضافت تباب با دست او براى آن كرد كه تولّى فعل بآلت دست كنند و مثله قوله[ ما قَدَّمَتْ يَداهُ ] *و گفتند : [ يد ] صله است و المعنى تبّ هو ؛ تقول العرب : يد الدّهر و يد الزمان و يد الرزايا ؛ قال الشاعر :لمّا اكبّت يد الرزايا * عليه نادى ألا محيدو قيل : أراد ذات يده أى ماله و ملكه ؛ يقال : فلان قليل ذات اليد ؛ أى قليل المال على حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه ، و قول اوّل معتمد است لموافقته الظاهر و « تباب » خسار و هلاك و خيبت باشد تقول العرب : تبّا له ؛ قال الشاعر فى مخذول خذله أصحابه :لقد خلّوك و انصدعوا * فما عطفوا و لا رجعواو لم يوفوا بنذرهم * فتبّا للّذى صنعوانگارنده گويد : در چندين جا در سابق در ذيل آيهء« قَدَّمَتْ يَداهُ » *و همچنين در ذيل« بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ » *نظير اين بيانات ياد شده است فراجع ان شئت .
( 3 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « و گفتند : نام او كنيت او بود » .