و مطموع تو حاصل خواهد آمد ؟ يا خود وى پند خواهد گرفت و موعظت و پند تو وى را سود خواهد كرد ؟ و گفتهاند كه : معنى اينست كه : چه چيز ترا به حال اين نابينا عالم گردانيد ؛ باشد كه وى به آنچه تو وى را تلقين كنى و بياموزى از شريعت پاكيزه شود يا خود متّعظ گردد و پند تو قبول كند پس موعظت و پند تو وى را سود كند ؟
آنگه گفت :
[ أَمَّا مَنِ اسْتَغْنى ]
امّا آنكس كه توانگر باشد تو فراپيش وى روى و روى بوى آرى چون عتبه و شبيه يا عبّاس بن عبد المطّلب و چه باشد بر تو اگر پاكيزه نشود و ايمان نيارد ؟ بر تو جز از رسانيدن رسالت چيزى ديگر نيست ، و امّا آنكس كه پيش تو آيد بشتاب در طلب خير و تعلّم شرايع و او از خداى تعالى ميترسد يا از كافران و ايذاى ايشان ؛ تو خود را از وى مشغول سازى . . . !
[ سوره عبس ( 80 ) : آيات 11 تا 23 ]
كَلاَّ إِنَّها تَذْكِرَةٌ ( 11 ) فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ ( 12 ) فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ ( 13 ) مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ ( 14 ) بِأَيْدِي سَفَرَةٍ ( 15 )
كِرامٍ بَرَرَةٍ ( 16 ) قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ ( 17 ) مِنْ أَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهُ ( 18 ) مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ ( 19 ) ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ ( 20 )
ثُمَّ أَماتَهُ فَأَقْبَرَهُ ( 21 ) ثُمَّ إِذا شاءَ أَنْشَرَهُ ( 22 ) كَلاَّ لَمَّا يَقْضِ ما أَمَرَهُ ( 23 )
آنگه ردع كرد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را از معاودت آنچه كرد ؛ يا جملهء مكلّفان را از آنچه بر سر آنند از كار دنيا و گفت : اين سوره يا اين آيات قرآن موعظتى و پندى است عالميان را ؛ هر كه خواهد يادگيرد اين ذكر را « 1 » و فراموش نكند ، زمام اختيار در دست وى است اين تذكره در نامههاى بزرگوار است كه آن را از لوح محفوظ نوشتهاند رفيع القدر است مطهّر و منزّه است از شياطين ، بدستهاى نويسندگانيست كه ايشان بزرگوارانند و نيك مرداناند و پرهيزگاران يعنى فريشتگانى كه اين صحف از لوح محفوظ مىنويسند و گفتهاند : مراد به اين
[ صُحُفٍ ]
صحف انبياست ؛ بيانش
« إِنَّ هذا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولى . صُحُفِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى »
وهب منبّه گفت : مراد به
[ سَفَرَةٍ ]
اصحاب
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « و [ ذكرى ] مصدرى است مؤنّث اللفظ براى اين [ تنفعه ] گفت ، و كذا قوله[ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ ]و اين لفظ مصدر « فعل » را بشايد و مصدر تفعّل را چنان كه در اين آيه » .