كنند و بر آتش نهند و بسوزند آنگه خطاب رسد ايشان را كه : بچشيد عذاب و عقاب خود ، اين آن است كه بدان استعجال و شتاب زدگى مىكرديد .
[ سوره الذاريات ( 51 ) : آيات 15 تا 19 ]
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ ( 15 ) آخِذِينَ ما آتاهُمْ رَبُّهُمْ إِنَّهُمْ كانُوا قَبْلَ ذلِكَ مُحْسِنِينَ ( 16 ) كانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ ( 17 ) وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ( 18 ) وَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ ( 19 )
پرهيزگاران و متّقيان در بهشتهائى باشند و چشمههاى آب روان ، فراميگيرند آنچه خداى تعالى بايشان ميدهد از ثواب و انواع كرامات . ايشان پيش ازين يعنى در دنيا محسن و نيكوكار بودهاند و ايشان اندك بودند « 1 » . آنگه ابتدا كرد و گفت كه :
از شب نمىخفتيدند « 2 » بر مىخاستند و نماز مىكردند و اين معنى را هم محتمل است كه ايشان را اندكى بود از شب خفتن ايشان . باقر عليه السّلام گفت كه : آنان باشند كه نخسبند إلّا آنگه كه خفتن بكنند . أنس مالك گفت : آنان باشند كه ميان نماز شام و خفتن نوافل كنند . حسن گفت : آنان باشند كه پيشتر شب نماز كنند و باشد كه بوقت سحر رسانند و در اوقات سحر استغفار كنند و از خداى تعالى آمرزش خواهند .
[ وَ فِي أَمْوالِهِمْ ]
و در مالهاى ايشان حقّى باشد سائل و خواهنده را و محروم را كه تنگ روزى باشد . بعضى گفتند : محروم آن باشد كه او را زكات نصيب نباشد
هامش
( 1 ) - اين معنى مبنى بر قولى است توضيح آنكه ابو الفتوح ( ره ) گفته : «[ كانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ ]در معنى [ ما ] و حكم آيت خلاف كردند ؛ بعضى گفتند : [ ما ] نفى است و كلام تمام است عند قوله[ كانُوا قَلِيلًا ]على تقدير « كانوا قليلا من النّاس ؛ يعنى كسهاى چنين از مردمان اندك باشند آنگه ابتدا كرد و گفت :[ ما يَهْجَعُونَ ]على تقدير « هم لا يهجعون » و ايشان بشب نخسبند بل به نماز برخيزند .
و بعضى ديگر گفتند :[ ما ]ماء مصدرى است أى كان هجوعهم من الليل قليلا ، و[ يَهْجَعُونَ ]در جاى بدل اشتمال باشد از ضمير در[ كانُوا ]و ماء مصدرى را مثال بسيار بود منها قوله تعالى[ بِما ظَلَمُوا ] *أى بظلمهم ، و نصب[ قَلِيلًا ]بر خبر [ كان ] باشد برين قول اوّل ، و بر قول بعضى كه گفتند :[ ما ]زايد است و التقدير« كانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ »بشب اندكى بخسبند و نصب[ قَلِيلًا ]بر ظرف است برين قول » .
( 2 ) - در برهان قاطع گفته : « خفتيدن بر وزن خشگيدن بمعنى خوابيدن و غلطيدن و به زانو در آمدن باشد » .