چنان كه خداى را دوست مىدارند يعنى دوستى خداى و دوستى بتان نزديك ايشان متساوى است ايشان بخداى مقرّاند ؛
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ
، آفريدگار آسمان و زمين خداى را ميدانند و عبادت بتان براى تقرّب بخداى ميكنند چنان كه گفتند :
ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّهِ زُلْفى
، و اگر ايشان خداى را دوست نداشتندى نگفتى
[ وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ ]
آنان كه مؤمنانند دوستى ايشان مر خداى را سخت تر است و ثابت و دائمتر براى آنكه مشركان چون بتى پرستيدندى آن را بگذاشتندى و ديگرى را پرستيدندى و گفتندى كه از آن نيكوتر است مؤمنان خداى را پرستند و بر وى بدلى نگيرند و چون كافران را بلائى رسد معبود خود را فروگذارند و پناه با خداى دهند چنان كه گفت :
إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ ( فِي الْبَحْرِ ) ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ إِلَّا إِيَّاهُ
، و مؤمنان در سرّاء و ضرّاء از خداى برنگردند و عبادت وى فرونگذارند . دوستى كافران منقسم است بر جملهء بتان و دوستى مؤمنان مقصور است بر يكى خداى جهان . سعيد جبير گفت : فرداى قيامت خداى تعالى بفرمايد تا مؤمنان و كافران را جمع كنند و آنگاه كافران را گويند : شما در دنيا دعوى دوستى اين بتان ميكرديد و اينان دعوى دوستى من كردند شما بر دوستى معبودان خويش در آتش توانيد شدن ؟ - ايشان اختيار نكنند ، مؤمنان گويند :
بار خدايا اگر ما را فرمائى بدوستى تو در آتش شويم منادى ندا كند كه :
وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ
، و ديگر آنكه مشركان از بتان مقابلهء محبّت خود نديدند و مؤمنان از خداى مقابلهء محبّت خود ديدند :
يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ
دوستى تو آن را كه ترا دوست دارد نه بدان حدّ بود كه ترا دوست ندارد
[ وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا ]
و اگر اين ظالمان و كافران ببينند و بدانند در وقتى كه عذاب خداى را مشاهده كنند و معاينه به بينند كه قدرت و قوّت و غلبه همه خداى راست نه معبودان ايشان را و آنكه عذاب خداى سختتر است مر ظالمان را و بت پرستان را ايشان امرى عظيم و كارى سخت بينند و حسرت و ندامتى عظيم باشد ايشان را عطا گفت : معنى آنست كه اگر ظالمان بينند روز قيامت آنجا كه دوزخ از پانصد ساله راه باستقبال ايشان آيد و ايشان را همچنان برچيند كه مرغ دانه را بدانند كه قوت و قدرت و ملكوت و جبروت خداى راست و عذاب خداى سخت است .