حق و باطل تا باشد كه شما راه يافته شويد ، بطاعت نزديك شويد و از معصيت بازايستيد .
گفتهاند كه : مراد به « فرقان » هم توراة است براى اختلاف لفظ را عطف كرد برو ، بيانش آنست كه در دگر آيت ميگويد :
« وَ إِذْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ
[ محمّدا ]
الْفُرْقانَ »
ذكر « محمّد » بينداخت براى آنكه كلام را برو دلالت است . و گفتهاند كه : مراد بفرقان انفراق درياست ؛ بيانش
« فَانْفَلَقَ فَكانَ كُلُّ فِرْقٍ »
و گفتهاند كه : مراد نصرت است كه خداى تعالى موسى را داد و فرقان نصرت باشد ؛
وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ
، يعنى روز بدر .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 54 ]
وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بارِئِكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ( 54 )
و ياد كن چون موسى عليه السّلام قوم خويش را گفت : چون از ميقات باز آمد و ايشان گوسالهپرست شده بودند گفت : اى قوم بر نفس خويش ستم كرديد بدانكه گوساله پرست شديد و گوساله را معبود خود گرفتيد توبه كنيد و ازين بازگرديد با درگاه خداى و آفريدگار خود شويد گفتند : توبهء ما چه باشد ؟ - گفت : آنكه خود را بكشيد شمشير در يكديگر نهيد آنها كه گوسالهپرست نهاند شما را كه گوساله پرستيد بكشند تن در قتل نهيد و بفرمان خداى راضى شويد كه اين بهتر است شما را بنزديك خداى تعالى ، ايشان چنان كردند خداى تعالى توبهء ايشان قبول كرد اوست آنخدائى كه پذيرندهء توبهء تائبان است و آمرزندهء گناه گناهكاران است ، مهربانست بر بندگان خويش .
سبب آن بود كه چون موسى عليه السّلام از مناجات بپرداخت « 1 » خداى تعالى او را گفت :
اى موسى دانى تا سامرى چه كرده است و قوم تو از پس تو چه كردهاند ؟ - موسى گفت :
بار خدايا تو عالمترى ؛ خداى تعالى او را از آن خبر داد ، موسى با ميان قوم خويش آمد خشم گرفته و اندوهگين ، قوم را ملامت كرد ايشان گفتند : ما را سامرى گمراه كرد
هامش
( 1 ) - بپرداخت يعنى فارغ شد .