خذاى - تعالى - بر همه مردم از آن جهت است كى ايشانرا از كفر رعايت و حمايت فرموذ و توفيق داذ ايشانرا بر متابعت انبيا و مسلمانى 2151
« وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ »
امّا مردم شكر او بر نعمت نمىگزارند .
پس ايشانرا بإسلام دعوة كرد ، فقال
« يا صاحِبَيِ السِّجْنِ »
اى ساكنان و ياران زندان !
« أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ »
اى شتّى مختلفة الذّوات و الحقايق و الافعال ، يعنى بتان كى در ذات و حقيقت و فعل مختلفند بهتراند ؟ ؛ و گفتهاند : مراد از « متفرّقون » أصنام و أوثان و جنّ و ملايكهاند « خير » و أعظم و اولى بالاتّباع ، يعنى اين خدايان متفرّق بهتر و عظيمتر و اولىتر است بمتابعت ؟
« أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ »
يا خذاى كى در خذايى متفرّد بوذ و بر همه چيزها غالب باشذ و كس بر وى غالب نبوذ ؟
« ما تَعْبُدُونَ
أنتما و من على ( 573 ) دينكما » نمىپرستيذ شما و آنك بر دين شما است
« مِنْ دُونِهِ »
جز از وى
« إِلَّا أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ »
الا نامهاء كى هيچ معاني تحت آن نيست ؛ و گفتهاند : گويى كه ايشان اعتقاد بوجودى غير موجود داشتند ؛ پس اسمى بىمسمّى پرستيذند ؛ ايشانرا به خدايى شما و پذران شما نام نهاذى
« ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ »
اى لم يأمر بعبادتها ، خذاى - تعالى - بعبادة ايشان امر نفرموذ
« إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ »
قوّة و قدرة و الامر و نهى خذايرا است
« أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ »
امر كرد كى جز وى كس را عبادة نكنند
« ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ »
دين مستقيم اين است
« وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ »
و لكن بيشتر مردم آن اندكى او را نمىشناسند و نمىپرستند .
« يا صاحِبَيِ السِّجْنِ »
اى ساكنان و ياران زندان ! و در خواب ايشان سه وجه گفتهاند : اوّل آنست كى تجربهء علم او مىكردند ؛ دوم آنست كى خواب ايشان حقيقت بوذ ؛ سيوم آنست كى خواب شراب دار حقيقت بود و خواب خوان سالار تحالم بوذ يعنى ساخته ؛ پس تعبير خواب گفت
« يا صاحِبَيِ السِّجْنِ أَمَّا أَحَدُكُما »
يعنى شراب دار
« فَيَسْقِي رَبَّهُ خَمْراً »
خداوندگار و سيّد ( 574 ) خوذ را خمر دهذ
« وَ أَمَّا الْآخَرُ »
و اما خوان سالار را . . . . . 2152
« فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَأْسِهِ »
فقالا لم نر شيئا ، گفتند : ما هيچ خواب نديذيم ؛ و گفتهاند : خوان سالار اين سخن گفت . يوسف او را جواب داذ و گفت :
« قُضِيَ الْأَمْرُ الَّذِي فِيهِ تَسْتَفْتِيانِ »
اى [ قضى ] اللّه 2153 ، لكلّ واحد منكما ما عبّرت 2154 رؤياه به صدق فيها ام كذب ، يعنى در علم خذاى - تعالى - بوذ كى سبب مرگ تو