چندان او را شغل افتد كه نه با شادى نعمت پردازد و نه با اندوه محنت ! و به زبان حال گويد :
گر فرق كنم كه نيك كردى يا بد ! * مشغول به فرق باشم آنگه ، نه به تو !
و در وقت حجاب ، مشاهدهء منعم از وى روى بپوشد و همه التفات و توجّه وى با نعمت و محبّت باشد ! لاجرم ، در نعمت طبل شادى زند ، و در محنت بار اندوه كشد !
پير طريقت گفت : درد و درمان ، غم و شادى ، فقر و غنا ، اينهمه صفات سالكان است در منزلهاى راه ، امّا مردى كه به مقصد رسد ، او را نه مقام است نه منزل ! نه وقت نه حال ، نه جان نه دل ! و به زبان حال گويد :
مكن در جسم و جان منزل ، كه اين دون است و آن و الا * قدم زين هر دو بيرون نه ، نه اينجا باش و نه آنجا .
الهى ، وقت را به درد مىنازم و زيادتى را مىسازم ، به اميد آنكه چون در اين درد بگدازم ، درد و راحت هر دو براندازم !
تفسير لفظى [ آيات 18 الى 37 ]
18 -
ثُمَّ جَعَلْناكَ عَلى شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْها وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ .
ما تو را ( اى پيغمبر ) بر راهى از فرمان ساخته و روانيديم ، پس بر پى آن مىرو ، و بر پى خوش آمد و هوا و هوس نادان مرو .
19 -
إِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً وَ إِنَّ الظَّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ .
آنان تو را از خدا هيچ به كار نايند و ستمكاران يكدگر را بر بدى يارند و خداوند يار نيكوكاران و پرهيزكاران است .
20 -
هذا بَصائِرُ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ .
اين قرآن ، بازنمودها و ديدهورها است مردمان را و رهنمونى است براى گروهى كه يقين دارند .
21 -
أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَواءً مَحْياهُمْ وَ مَماتُهُمْ ساءَ ما يَحْكُمُونَ .
آيا آنها كه مرتكب بديها شدند گمان مىكنند و مىپندارند كه ما ايشان را مانند كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى نيك كردند يكسان كنيم ! زندگانى و مرگ آنان بر همسانى است ؟ بد حكم و كجداورى كه مىكنند .
22 -
وَ خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَ لِتُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ .
خداوند آسمانها و زمين به سخن راست و روان آفريد ، تا هر تنى را به آنچه كرده پاداش دهد و آنها را ستم نكند ( كيفر بدى بدى دهند و پاداش نيكى را نيكى ) .
23 -
أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى عِلْمٍ وَ خَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلى بَصَرِهِ غِشاوَةً فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللَّهِ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ .
( اى محمّد ) آيا چه بينى و چه گوئى ؟ چون آن مرد را ديدى كه بر پى هواى نفس خويش رفته و آن را خداى خود گرفته و خداوند دانست كه بايد او را گمراه كرد ( بر اثر نفسپرستى ) و مهر نشنيدن حق بر گوش او و مهر در نيافتن بر دل او نهاد ، و پرده