47 -
فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ ذُو انتِقامٍ
پس مپندار ( اى محمّد ) كه خداوند وعدهاى كه به رسولانش داده خلاف كند چون خداوند با هر كاونده ، تاونده است و از دشمنان كين ستاننده !
48 -
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ .
آن روز كه زمين بدل شود به زمين ديگر و آسمانها به آسمانهاى ديگر و بيرون آيند ( همگى از گورها ) به فرمان خداى يكتاى فروشكننده و خشمآورنده !
49 -
وَ تَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفادِ .
كافران را آن روز بينى كه باهم در بندها بسته شدهاند ( همه با يكدگر ) .
50 -
سَرابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ وَ تَغْشى وُجُوهَهُمُ النَّارُ .
پوششها و پيراهنشان از روغن سياه گنديده و آتش روى آنان را مىپوشاند .
51 -
لِيَجْزِيَ اللَّهُ كُلَّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ .
تا خداوند پاداش دهد هركس را به آنچه كرده است ، كه خداوند زود حساب و تندشمار است .
52 -
هذا بَلاغٌ لِلنَّاسِ وَ لِيُنْذَرُوا بِهِ وَ لِيَعْلَمُوا أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ لِيَذَّكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ .
اين ( قرآن ) پند دادنى و بازنمودنى است مردم را ، تا بيم دهند آنان را و آگاهشان كنند و بدانند كه خدا خداى يكتا و يگانه است و تا خردمندان و صاحبان عقل دريابند و متذكّر شوند .
( تفسير ادبى و عرفانى )
35 -
وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً .
آيه . ابراهيم از حقّ دو چيز خواست : يكى امن مكّه از استيلاى دشمن ، ديگرى امن دل از غلبهء سلطان هوا و هوس . گفت : بارخدايا ، اين شهر را حرمى گردان ايمن ، كه هيچ جبّارى نتواند بر آن دست يابد و هيچكس را درو ترس نبود . خداوند دعاى وى را اجابت فرمود . و آن را حرمى مبارك ساخت و جائى امن ، هرگز جبّارى را در آن راه نه و هركس كه در آن شود از آدمى و غير آدمى ، از صيد وحشى و مرغ هوائى او را بيم نيست . و امن دل كه خواست از روى اشارت آنست كه گفت :
وَ اجْنُبْنِي وَ بَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ .
يعنى خداوندا ، مرا و ذريّهام را از پرستش بتها دور دار . پس هرچه تو را از حقّ بازدارد صنم تو است ، و هرچه دلت بدان گرايد و نگرد جز از حقّ ، آن هواى تو است .
36 -
رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ .
آيه . اين بتها باعث گمراهى بيشتر مردم هستند ، ازاينرو ابراهيم از خداوند درخواست كرد كه خود و خانوادهاش را از پرستيدن بتها در امان دارد .
خداوند فرمود : اى مؤمنان اگر مىخواهيد كه دلهاتان را حرم نظر خود گردانم ، و از حجاب دورى و بريدگى ايمن دارم ، يكبارگى روى به من نهيد و از همه برگرديد .
حضرت امام جعفر صادق ( ع ) در تفسير آيهء
( وَ اجْنُبْنِي )
فرموده : ابراهيم گفت : بارخدايا ، مرا خلّت دادى ، ديدهء من از ديدن آن بگردان تا نه از خود بينم و فرزندان مرا كه نبوّت دادى ، ايشان را بستهء فعل خود مگردان .
37 -
رَبَّنا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ .
خداوند مردم جهان را به اين آيت ، طريق توكّل و ترك اعتماد بر اسباب آموخت و باز نمود كه خود را در سايهء عنايت حقّ داشتن ، بهتر است از سايهء نعمت وى براى خود خواستن ! كه در هر حال نعمت تابع عنايت است .
گويند : - وقتى سلطان محمود غزنوى لشكريان خود را مىنواخت و هركس را خلعتى فراخور حال همىداد ، و همه