خداوند ، دوم
( الرَّحْمنِ )
ذكر صفات او ، سوم
( إِيَّاكَ نَعْبُدُ )
ذكر افعال او ، چهارم
( إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ )
ذكر معاد ، پنجم
( اهْدِنَا )
ذكر تزكيهء نفس ، ششم
( الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ )
ذكر آراستن نفس به نيكيها ، هفتم
( صِراطَ الَّذِينَ )
ذكر احوال دوستان و رضاى خداوند از آنان ، هشتم
( غَيْرِ الْمَغْضُوبِ )
ذكر احوال بيگانگان و نارضائى خداوند از آنها . و هريك از اين هشت علم دريست از درهاى بهشت . پس هركس اين سوره را به اخلاص برخواند درب هشت بهشت به روى او باز شود ، امروز بهشت عرفان و فردا بهشت رضوان در جوار رحمن .
( سورهء - 2 - بقره ( مدنى ) 286 - آيه - جزو اول )
[ آيات 5 - 1 ]
( تفسير لفظى )
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
- : بنام خداوند بخشندهء مهربان .
1 -
الم
- : راز خداوند در قرآن است .
2 -
ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ :
اين نامهايست در آن شك نيست كه راهنماى پرهيزكاران است .
3 -
الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ :
آنان كه به ناديده مىگروند و به هنگام ، نماز بهپاى مىدارند و از آنچه ايشان را روزى داديم هزينه و بخش مىكنند .
4 -
وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ .
آنان كه ايمان دارند به آنچه به تو فرستاده شده ( از قرآن و پيغام و فرمان ) و آنچه پيش از تو فرستاده شده ( از كتاب و صحيفه ) و به سراى جاودانى بىگمان مىگروند و يقين مىكنند :
5 -
أُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ :
آنان كه به اين صفتند به راهنمائى از خداوندند و بر پيروزى و رستگارى هستند .
( تفسير ادبى و عرفانى )
1 -
الم
- بدانكه خطاب به حروف مفرد ، سنّت و رويهء دوستان است كه در حقيقت رازى از دوستى به دوستى ديگر است بىآنكه رقيبى از آن آگاه شود « 1 » .
زان گونه پيامها كه او پنهان داد * يك ذره به صد هزار جان نتوان داد !
در صحيفهء دوستى نقش خطى است كه جز عاشقان ترجمهء آن نخوانند و در خلوتخانهء دوستى ميان دوستان رازى است كه جز عارفان ندانند و در نگارخانهء دوستى رنگى است از بىرنگى كه جز والهان و مشتاقان نهبينند !
جمال چهره جانان اگر خواهى كه بينى تو * تو چشم سرت نابينا و چشم عقل بينا كن
تا با موسى هزاران كلمه به هزاران لغت برفت ، با محمد ( ص ) در خلوت
( أَوْ أَدْنى )
بر بساط انبساط اين راز
هامش
( 1 ) مفسران راجع به رمز اول سورهها باهم اختلاف دارند و محققان آن را از متشابهات قرآن دانند و مردم را بر فهم آن ناتوان بينند . بعضى گويند خداوند را در هر كتاب آسمانى سرى است و اين حروف در قرآن سر الهى است برخى ديگر آنها را نام سوره يا نام پيغمبر دانند مانند : طه و يس و بعضى آنها را سوگند خداوند به آن حروف دانند .