متفاوت و مستان مختلفند ! يكى مست باده ، يكى مست غفلت ، يكى مست دنيادوستى ، يكى مست خودپرستى ! كه اين از همه مستيها زيانآورتر است زيرا خويشتن دوستى اصل همه تاريكيها است .
اگر صد بار در روزى شهيد راه حق گردى * هم از دو نان يكى باشى چو خود را در ميان بينى
تو خود كى مرد آن باشى ، كه دل را بىهوا خواهى ؟ * تو خود كى درد آن دارى ، كه تن را بىهوان بينى ؟
آن كس كه مست باده است در آن حال ترسان ، و از بيم كيفر لرزان ، عاقبت كار در آتش عقوبت سوختن و يا آمرزش خداوند ، كه خود گويد همه گناهان را مىبخشد . اما آن كس كه مست نخوت نفس و خودپرستى است كار او پرخطر و مايهء وى زيان و كار او بر او تاوان و بيم فرقت جاويدان !
[ آيات 57 - 48 ]
تفسير لفظى
48 -
إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرى إِثْماً عَظِيماً .
خداوند شرك آوردن به او را نيامرزد و هرچه جز آنست و از آن فرودتر مىآمرزد و هركس به خدا شرك آورد ( يعنى براى او شريك بداند ) دروغى ساخته و گناه بزرگى بر خود نهاده است .
49 -
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ وَ لا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا .
نبينى كسانى كه خود را پاك و بىعيب مىنمايند ؟ درصورتىكه خدا است كه هركس را كه بخواهد پاك و بىعيب مىنمايد و ذرّهء ستم بر كسى وارد نمىشود .
50 -
انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَ كَفى بِهِ إِثْماً مُبِيناً .
درنگر كه چگونه دروغ بر خداى مىسازند درصورتىكه دروغ بستن بر خداى بزهاى آشكار است .
51 -
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ الْكِتابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ يَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا .
آيا نمىبينى و نمىنگرى به كسانى كه بهرهاى از كتاب تورات به آنها دادهاند ليكن بتپرست شده و به جبت و طاغوت مىگروند و به كافران مىگويند كه آنان براهترند و راستحكمترند از آنان كه ايمان آوردند !
52 -
أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ مَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيراً .
ايشانند كه به لعنت خداوند گرفتار هستند و هركس كه مورد لعنت خداى واقع شد تو هرگز براى او يار و ياورى نخواهى يافت !
53 -
أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِنَ الْمُلْكِ فَإِذاً لا يُؤْتُونَ النَّاسَ نَقِيراً .
آيا ايشان را از پادشاهى و ملكدارى بهرهايست ؟ كه اگر ايشان را چنين بهرهاى بود كوچكترين چيزى از مال خود به كسى نمىدادند هرچند به قدر پوست هستهء خرما باشد !
54 -
أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظِيماً .
آيا بر مردمان حسد مىبرند براى آنچه كه خداى به آنان تفضّل كرده ؟ و ما پيش از آنها به خانوادهء ابراهيم كتاب و حكمت و پيغام و دانش و مملكتى بزرگ داديم .